Кога поплава ќе однесе куќи, таа станува вест. Но дали доволно прашуваме зошто населбата била незаштитена? Кога ќе поскапи храната, ја објавуваме новата цена. Колку простор останува за животот на семејството што веќе не може да ја плати?

Светскиот ден на информациите за развојот, кој се одбележува на 24 октомври, отвора токму такви прашања: како ги претставуваме проблемите и дали известувањето помага да се разберат нивните причини, последици и можни решенија.

Генералното собрание на ОН го воспостави денот во 1972 година со резолуцијата 3038. Целта е да се насочи светското внимание кон развојните проблеми и потребата од посилна меѓународна соработка за нивно решавање. Датумот намерно се совпаѓа со Денот на Обединетите нации. United Nations

Информации за развојот: што има зад бројките?

Развојот може да звучи како тема резервирана за економски извештаи и меѓународни конференции. За читателот, прашањата се многу поконкретни: има ли достапен лекар, безбедна вода, училиште до кое може да стигне детето и работа од која може пристојно да се живее?

Новинарскиот предизвик е да се поврзат податоците со тие искуства. Бројката за невработеноста бара објаснување кого опфаќа. Најавената инвестиција бара прашање кога и кому ќе му донесе корист. Извештајот за загадувањето бара проверка што преземаат надлежните.

УНКТАД ја нагласува важноста на квалитетни, достапни, навремени и веродостојни податоци за следење на развојот. Без нив тешко може да се утврди дали ветениот напредок навистина се случува и кои луѓе остануваат надвор од него. UN Trade and Development (UNCTAD)

Кој добива простор, а кој останува надвор од кадарот?

Одлуката што ќе биде вест е и одлука за тоа на што ќе му посветиме јавно внимание. Уредниците избираат теми, соговорници и наслови. Со секој таков избор се отвора можност нечиј проблем да стане видлив.

Затоа вреди да се праша: дали за сиромаштијата зборуваат и луѓето што живеат со неа? Дали за пристапноста на градот ги слушаме лицата со попреченост? Дали приказната за затворено училиште завршува со институционалното соопштение или продолжува со децата и родителите?

Истото важи и за климатската криза. Известувањето за пожар или суша добива дополнителна вредност кога ги отвора прашањата за превенцијата, јавните вложувања и одговорноста. Тие прашања заслужуваат простор и откако ќе исчезнат драматичните фотографии.

Важните приказни заслужуваат продолжение

За македонскиот читател, ова е и локална тема. Секој проект за водоснабдување, секоја одлука за јавен превоз и секоја промена во пристапот до здравство може да се следи преку едноставни прашања: што е ветено, што е направено и кому му е подобрен животот?

Тука медиумите можат да придонесат со истрајност. Да се вратат кај истото семејство, да го проверат истото ветување и да побараат одговор кога рокот ќе помине.

На овој ден, прашањето за редакциите е конкретно: која важна приказна ќе ја следиме и утре, кога веќе нема да биде нова?