Колку луѓе работат во јавниот сектор, на кои позиции се вработени, колку заработуваат и според кои правила се утврдува нивната плата? Македонија почнува да подготвува систем со кој овие податоци и правилата за нивно утврдување треба да бидат поусогласени и полесно споредливи.
Од 14 до 18 септември во Скопје се одржува експертска мисија со грчки експерти, претставници на грчкото Министерство за национална економија и финансии и на Единствениот орган на исплата, во рамки на европската програма TAIEX.
Целта е искуството на Грција да послужи како основа за развој на централизирана и дигитализирана рамка за платите во македонскиот јавен сектор.
Што всушност се менува?
Јавниот сектор во Македонија не функционира според едно единствено правило за сите вработени. Различни категории вработени и институции се опфатени со различни закони, колективни договори, коефициенти и начини на пресметка. Поради тоа, споредбата меѓу работните места и платите не е секогаш едноставна.
Идејата на реформата е да се воспостави заедничка рамка за класификација на работните места и утврдување на платите. Тоа не значи дека сите вработени во јавниот сектор ќе имаат иста плата. Напротив, платата би требало да продолжи да зависи од фактори како сложеноста на работата, степенот на одговорност, потребната стручност, искуството и други однапред утврдени критериуми.
Разликата би била во тоа што тие критериуми треба да бидат појасни и поспоредливи меѓу различни институции.
Зошто ова е важно за граѓаните?
Платите во јавниот сектор се дел од буџетските расходи, односно се финансираат од јавните приходи. Затоа прашањето не е само колку вкупно државата издвојува за плати, туку и како се распределуваат тие средства.
Централизиран систем би требало да овозможи полесно следење на бројот на вработени, нивните работни места, институциите во кои работат и трошокот што го создаваат за буџетот. Таквите податоци се важни и за планирањето на јавните финансии. Државата полесно би можела да пресмета колку ќе чини одредено зголемување на платите, каков би бил финансискиот ефект од нови вработувања и каде постојат недостиг или вишок на кадар.
Значи ли тоа дека сите ќе имаат исти плати?
Не. Единствениот систем не значи еднакви плати за сите, туку заеднички правила според кои се утврдуваат разликите меѓу работните места. На пример, две позиции со слични одговорности и барања би требало да можат полесно да се споредат дури и ако се наоѓаат во различни институции. Токму тука е една од потенцијалните придобивки од реформата – да се намали просторот за необјаснети разлики меѓу слични работни места.
Но, дали тоа навистина ќе се случи ќе зависи од критериумите што ќе бидат избрани и од начинот на кој ќе се применуваат.
Што значи „централизиран“ систем?
Централизацијата не значи дека сите државни институции ќе бидат ставени под една управа. Станува збор за централизирање на правилата и податоците поврзани со вработените и нивните исплати. Во еден систем би можел
