Сомнеж за белодробна чума во Русија повторно го привлече вниманието кон една од најпознатите заразни болести во историјата. Вработена во институт за борба против чума во Иркутск починала по лабораториски инцидент, откако во лабораторијата се скршила епрувета, објавија регионални медиуми повикувајќи се на неименувани извори блиски до безбедносните служби. Руските власти соопштија дека досега нема докази дека нејзината болест била предизвикана од некој од патогените со кои работела.

Сепак, непотврдени медиумски извештаи дека жената можеби починала од белодробна чума предизвикаа загриженост. Станува збор за поретка, но исклучително сериозна форма на чума која, за разлика од другите форми на болеста, може да се пренесува од човек на човек преку респираторни честички. Руските медиуми објавија дека околу 200 лица кои биле во контакт со починатата биле ставени под строг медицински надзор, а неколку болници во регионот биле затворени и ставени во карантин.

Експертите, сепак, сметаат дека засега нема причина за широка паника. Алис Хјуз, професорка по конзервациска наука на Универзитетот во Мелбурн, за Science Media Centre оцени дека фактот што наводната изложеност се случила во лабораторија, која најверојатно била темелно дезинфицирана, како и брзото ставање на потенцијалните контакти во карантин, значително ја намалуваат можноста болеста да се прошири.

Европските здравствени власти ја следат ситуацијата

Европскиот центар за превенција и контрола на болести (ECDC) соопшти дека „внимателно ја следи ситуацијата“ и дека е во контакт со Светската здравствена организација. Од институцијата потврдија дека се запознаени со случајот на пневмонија со непознато потекло во источна Русија, за кој постои сомнеж дека станува збор за чума, но нагласија дека сомнежот сè уште не е потврден.

Според ECDC, врз основа на ограничените информации што се достапни во моментов, нема извештаи за секундарни случаи или за одржливо пренесување на болеста од човек на човек. Дополнително, од центарот посочуваат дека патувањата меѓу Иркутск и земјите од Европската Унија и Европската економска област се ограничени, особено во актуелниот контекст на војната во Украина, што дополнително го намалува ризикот од внесување на инфекцијата.

Чумата повеќе од половина век не се појавила во Европа како широко распространета човечка болест. Сепак, таа не исчезнала од светот и човечки случаи и понатаму се регистрираат, особено во Африка, меѓу другото во Демократска Република Конго и Мадагаскар.

Што велат експертите за ризикот?

Иако информациите за случајот во Русија се ограничени, експертите потсетуваат дека спорадични случаи на белодробна чума не се нешто што целосно исчезнало. Занија Стаматаки, вонредна професорка по вирусна имунологија на Универзитетот во Бирмингем, вели дека чумата не е само историска болест и дека таа и понатаму е присутна кај популациите на глодари во делови од Африка, Азија и Америка. Човечки случаи се појавуваат секоја година, а понекогаш има и појава на белодробната форма.

Брендан Врен, професор по микробна патогенеза на Лондонската школа за хигиена и тропска медицина, исто така смета дека нема причина за прекумерна загриженост во овој момент. Според него, пренесувањето на бактеријата Yersinia pestis од човек на човек генерално не е ефикасно, што значи дека потврдениот случај сам по себе не би значел автоматски ризик од поширока епидемија.

Што е белодробна чума?

Белодробната чума е заразна болест предизвикана од бактеријата Yersinia pestis, која ги инфицира белите дробови. Таа се смета за најтешката форма на чума и е единствената форма која може директно да се пренесува од човек на човек. Ако не се лекува, болеста може да има исклучително висока смртност, која според Светската здравствена организација може да достигне од 30 до 100 проценти.

Светската здравствена организација предупредува дека белодробната чума е особено заразна и дека може да предизвика сериозни епидемии доколку се воспостави пренесување меѓу луѓето преку респираторни честички. Сепак, доколку болеста се открие и лекува навреме, шансите за закрепнување се високи, што е една од клучните причини поради кои раната дијагноза и изолацијата се од огромно значење.

Инкубацискиот период може да биде многу краток и да трае само 24 часа. Заразеното лице може да ја пренесе бактеријата преку респираторни честички, особено при кашлање, што ја прави белодробната форма различна од бубонската чума, која најчесто се пренесува преку заразени болви.

Кои се симптомите?

Белодробната чума може да се развие кога бактеријата ќе се прошири во белите дробови кај лице со нелекувана бубонска или септикемична чума. Може да настане и кога човек ќе вдише заразени капки исфрлени при кашлање од друго заразено лице или животно. Симптомите обично се појавуваат еден до три дена по инфекцијата.

Меѓу главните симптоми се сериозни проблеми со дишењето, отежнато дишење и кашлица, која може да биде проследена со крвав или воденест секрет. Поради брзиот тек на болеста, појавата на вакви симптоми кај лице со позната изложеност на инфекцијата бара итна медицинска процена.

Како се лекува?

Белодробната чума може брзо да стане смртоносна доколку не се лекува, поради што раната дијагноза и започнувањето терапија се клучни. Антибиотици кои се користат против бактерии од групата ентеробактерии можат ефикасно да ја излекуваат инфекцијата доколку се дадат навреме.

Од ECDC нагласуваат дека чумата е сериозна заразна болест, но дека може да се дијагностицира и лекува со антибиотици кои се достапни во Европа. Кај белодробната форма, пациентите треба да бидат изолирани, а лицата со кои биле во контакт треба да бидат идентификувани, следени и, според проценката на здравствените власти, соодветно третирани.

Дали постои вакцина?

Вакцинацијата против чума не се препорачува за општата популација. Светската здравствена организација ја препорачува само за одредени групи со висок ризик од изложеност, како лабораториски работници кои постојано работат со патогенот и одредени здравствени работници.

Причината е што човечката чума е ретка во поголемиот дел од светот и ризикот за општата популација е низок. Во случајот со Русија, клучното прашање во моментов не е дали Европа се соочува со нова епидемија, туку дали сомнителниот случај навистина е предизвикан од Yersinia pestis и дали постои какво било понатамошно пренесување меѓу луѓето.