Говорот на омраза на Јутјуб не е само проблем на модерирањето содржини, туку и прашање на деловниот модел на платформата. Ново истражување на организацијата Индекс за глобална дезинформација (GDI) покажува дека од рекламирањето покрај ваквите содржини може да заработуваат и нивните автори и самата платформа, која јавно декларира дека се бори против нив.
Истражувањето опфатило 100 канали на Јутјуб на англиски јазик што објавуваат содржини класифицирани како говор на омраза. Врз основа на видеата објавени од јануари до август 2026 година, истражувачите проценуваат дека овие канали би можеле да остварат вкупно 13,3 милиони долари од реклами во текот на целата година. Од таа сума, околу 7,3 милиони долари би им припаднале на креаторите на содржините, а шест милиони долари на Јутјуб.
Станува збор за процени, а не за официјални податоци од деловните книги на платформата. Сепак, наодите отвораат непријатно прашање: колку доследно Јутјуб ги спроведува сопствените правила ако содржините што потенцијално ги прекршуваат истовремено ѝ носат приходи?
Милиони за креаторите и за платформата
Јутјуб вообичаено задржува 45 отсто од приходите од реклами прикажани покрај видеата што се вклучени во програмата за монетизација, додека остатокот им го исплаќа на креаторите. Според процените на ГДИ, еден од анализираните канали би можел годишно да остварува околу 2,2 милиони долари приходи од реклами. Од нив, приближно 1,2 милиони би му припаднале на авторот, а еден милион на Јутјуб.
Истражувачите на тој канал пронашле содржини што би можеле да ги прекршуваат правилата на заедницата на Јутјуб, но и да бидат незаконски според германското законодавство. Во септември 2026 година видеата сè уште биле достапни, прикажувале реклами и можеле да се гледаат од Германија. За истражувањето ГДИ користел пет големи јазични модели со вештачка интелигенција за класификација на 19.297 видеа. Потоа аналитичарите рачно прегледале примерок од 200 видеа.
Важно е да се нагласи дека дефиницијата за говор на омраза што ја користи организацијата се заснова врз стандардите на Советот на Европа и е поширока од онаа што ја применува Јутјуб. Тоа значи дека дел од означените видеа не мора нужно да ги прекршуваат правилата на платформата, ниту да бидат незаконски.
Токму оваа разлика е важна за толкувањето на резултатите. ГДИ не тврди дека секое анализирано видео содржи забранета содржина, туку предупредува на недоволна транспарентност во одлуките на Јутјуб за тоа кои видеа можат да продолжат да заработуваат од реклами.
Правила има, но нивното спроведување не е транспарентно
Јутјуб има механизми за санкционирање на креаторите што постојано ги напаѓаат заштитените групи. Сепак, правилото за повторени прекршувања, според формулацијата на платформата, се применува во ретки случаи, без јасно дефиниран праг за тоа кога некој канал се смета за повторен прекршител.
ГДИ не пронашол докази дека овој механизам бил применет врз анализираните канали. Но, истражувачите не можеле да ги проверат ниту вистинските податоци за нивната монетизација, бидејќи тие се достапни само за Јутјуб.
Тоа е еден од главните проблеми што ги посочува истражувањето. Платформата објавува податоци за отстранетите содржини, но многу помалку информации за видеата што остануваат достапни, иако нивните автори можеби ги прекршиле правилата и требало да ја изгубат можноста за заработка.
За Јутјуб, шест милиони долари проценет годишен приход од анализираните канали не се особено голема сума. Компанијата „Алфабет“ во текот на 2025 година остварила околу 60 милијарди долари приходи од рекламирање и претплати преку Јутјуб. За одделни креатори, пак, заработката од еден или два милиони долари годишно може да биде основа на целокупниот бизнис.
ГДИ предупредува и на проблемот со финансиските поттикнувања. Системите за препораки ги наградуваат содржините што привлекуваат публика, а Јутјуб, преку споделувањето на приходите од реклами, има директен финансиски интерес од успехот на видеата што се монетизираат. Тоа не докажува дека платформата намерно промовира говор на омраза. Но, покажува дека нејзините деловни интереси не секогаш се совпаѓаат со интересите на корисниците и огласувачите.
