Речиси четири милиони гласачи во Берлин и Мекленбург-Западна Померанија гласаа на покраинските избори, но резултатите далеку го надминаа локалното значење. Изборната вечер донесе нов политички распоред: Левицата според проекциите е најсилна во Берлин, АфД е прва во Мекленбург-Западна Померанија, а ЦДУ на германскиот канцелар Фридрих Мерц претрпе сериозни загуби.

Особено тежок е резултатот во Мекленбург-Западна Померанија, каде ЦДУ се најде на самата граница на изборниот праг. Во Берлин, пак, партијата бележи значителен пад во однос на претходните избори.

Мерц не чекаше изборната вечер да се разгорее. Уште во 18:14 часот, практично веднаш по објавувањето на првите проекции, тој се појави пред новинарите во седиштето на ЦДУ и порача дека останува и на чело на партијата и на функцијата германски канцелар.

Левицата прва во Берлин, АфД во Мекленбург-Западна Померанија

Според проекцијата на АРД објавена во 19:57 часот, Левицата во Берлин освоила 25,3 отсто од гласовите. ЦДУ била на 19,1 отсто, АфД на 16,2 отсто, Зелените на 14,5, а СПД на 12,1 отсто.

Во Мекленбург-Западна Померанија, според истата проекција, АфД била на 37,9 отсто, додека СПД на покраинската премиерка Мануела Швезиг имала 35,7 отсто.

ЦДУ таму освоил само околу пет отсто, што ја постави партијата на самата граница за влез во покраинскиот парламент.

Бројките во текот на вечерта се менуваа со пристигнувањето на новите преброени гласови, па подоцнежните проекции покажуваа и нешто поинакви проценти. Неизвесноста особено се однесуваше на ЦДУ, но и на БСВ, кој исто така се движеше околу изборниот праг. Дали овие партии ќе влезат во парламентот може значително да влијае врз можните коалиции за формирање покраинска влада.

АфД слави голем раст

Во АфД резултатите беа пречекани како потврда на растот на партијата. Ко-претседателката на АфД, Алис Вајдел, изјави дека гласачите сакаат политички пресврт и тврдеше дека нејзината партија ја презема улогата што некогаш ја имала ЦДУ.

„Ја истиснавме ЦДУ како водечка народна партија“, порача Вајдел.

Слична порака испрати и ко-претседателот на АфД, Тино Хрупала, кој изјави дека ЦДУ повеќе ја нема позицијата на голема народна партија. Кандидатот на АфД за покраински премиер на Мекленбург-Западна Померанија, Лајф-Ерик Холм, резултатот го оцени како мандат неговата партија да се обиде да учествува во формирањето на власта. АфД најави дека ќе ги повика останатите партии на разговори.

Сепак, и покрај првото место во покраината, АфД нема мнозинство за самостојно формирање влада, а другите партии досега ја отфрлаа можноста за коалиција со неа.

ЦДУ на работ на изборниот праг

За ЦДУ резултатот во Мекленбург-Западна Померанија е особено тежок. Според проекцијата на АРД од 19:57 часот, партијата имала околу пет отсто од гласовите. На изборите во 2021 година освоила 13,3 отсто. Доколку конечниот резултат остане на ова ниво, тоа би бил најлошиот резултат на ЦДУ на покраински избори од основањето на Сојузна Република Германија.

Ниту Берлин не донесе олеснување. Таму ЦДУ според проекциите има 19,1 отсто, значително помалку од 28,2 отсто што ги освои на повторените избори во 2023 година. Токму овие резултати дополнително го зголемија притисокот врз Мерц.

Мерц веднаш излезе пред камерите

Начинот на кој Мерц настапи во седиштето на партијата привлече особено внимание.Зад говорницата беа германското и европското знаме, додека на самата говорница доминираше логото на ЦДУ. Во тој контекст, неговото обраќање до јавноста беше сфатено како јасна порака дека планира да остане и канцелар и претседател на партијата.

Пред изборите веќе се шпекулираше со различни сценарија, меѓу кои и можноста Мерц да се повлече од функцијата претседател на ЦДУ, но да ја задржи канцеларската позиција. Мерц со својот настап се обиде да стави крај на тие шпекулации.

„Сакам да ја придвижам нашата земја напред. Реформите мора да дојдат“, порача тој.

Тој нагласи дека реформите ќе бараат истрајност и трпение и јасно стави до знаење дека сака да ги спроведува и како лидер на ЦДУ и како германски канцелар.

Мерц резултатот го нарече „катастрофа“

Мерц не се обиде да го разубави резултатот на ЦДУ во Мекленбург-Западна Померанија. Тој го нарече „катастрофа“ и призна дека резултатот не може да се прикажува подобар отколку што е. Според него, ЦДУ загубила во исклучително поларизирана изборна битка меѓу СПД и АфД. Притисокот врз Мерц трае уште од изборите во Саксонија-Анхалт пред две недели. По тие избори од делови на партијата се појавија и барања тој да се повлече.

Само неколку дена пред актуелните избори, осум покраински премиери од редовите на ЦДУ заеднички му дадоа поддршка. Сепак, новите резултати тешко дека ќе ги смират внатрепартиските расправи. Во понеделник треба да заседава сојузното раководство на ЦДУ, а во вторник и пратеничката група во Бундестагот.

АфД бара последици за Мерц

Раководството на АфД веднаш се обиде да го претвори лошиот резултат на ЦДУ во дополнителен политички притисок врз канцеларот. Вајдел изјави дека, со оглед на резултатот на демохристијаните, позицијата на Мерц станала неодржлива. Хрупала отиде чекор понатаму и отворено побара негова оставка.

АфД истовремено значително ја зголеми поддршката и во Берлин. Според проекцијата на АРД во 19:57 часот, партијата имала 16,2 отсто, околу седум процентни поени повеќе од 2023 година. Податоците на Инфратест димап за движењето на гласачите покажуваат дека АфД во Берлин имала нето прилив од околу 56.000 гласачи кои претходно гласале за ЦДУ, како и околу 65.000 луѓе кои на претходните избори не гласале.

Тоа е значаен податок за ЦДУ, бидејќи покажува дека дел од нејзината поддршка директно се префрла кон АфД.

Мерц се обидува да купи време

Според анализа на изборното студио на АРД во Берлин, стратегијата на Мерц сега е пред сè да добие време. Во тоа му помага и изборниот календар. Според актуелниот распоред, до април 2027 година нема нови покраински избори кои би можеле да предизвикаат нов непосреден потрес во ЦДУ.

Тоа му остава неколку месеци во кои може да се обиде да ја промени политичката атмосфера. Главната надеж на владата е економијата. Германската влада очекува ефектите од големите инвестиции финансирани со задолжување и преку посебни фондови постепено да почнат да се чувствуваат.

Мерц во завршницата на кампањата тврдеше дека Германија излегла од економската криза и говореше за очекуван раст од 1,3 отсто во 2026 година. Неговата политичка стратегија е подобрите економски показатели на почетокот на 2027 година да ги претстави како доказ дека реформите и политиката на владата почнуваат да даваат резултати.

Подобрата економија можеби нема веднаш да се почувствува

Проблемот е што растот на БДП сам по себе не значи дека граѓаните автоматски ќе почувствуваат подобрување во секојдневниот живот. Високите трошоци за енергија остануваат проблем, како и издатоците за здравство, пензии и други социјални прашања. Токму социјалните реформи во последните месеци предизвикаа сериозни несогласувања.

Затоа пред Мерц стои и политички покомплексна задача од обезбедување подобри статистички показатели: граѓаните треба да почувствуваат дека економските промени имаат ефект врз нивниот секојдневен живот.

Победата на Левицата го менува политичкиот Берлин

Во Берлин се случи уште една значајна промена. Левицата со 25,3 отсто според проекциите стана најсилната партија, отворајќи го прашањето за новото мнозинство и составот на идната покраинска влада. Поранешниот берлински градоначалник Михаел Милер од СПД предупреди дека евентуална трипартиска коалиција со Левицата на чело би можела да биде сложена.

Тој потсети дека и самиот пет години ја предводел коалицијата на СПД, Левицата и Зелените и оцени дека ваквите коалиции имаат сложена структура. Од Левицата, ветеранот Грегор Гизи резултатот го нарече историска пресвртница и порача дека неговата партија сега мора да преземе одговорност за целиот Берлин, а не само за своите гласачи.

Швезиг добива поголема тежина во СПД

За сојузната влада важно е и што се случи во Мекленбург-Западна Померанија. Резултатот може да ја зајакне позицијата на покраинската премиерка Мануела Швезиг во рамките на СПД. Нејзината партија според проекциите освои околу 36 отсто и заврши многу блиску до АфД, иако во дел од анкетите во изминатите месеци заостануваше значително.

За време на кампањата Швезиг се дистанцираше од дел од политиките на сојузната влада, особено околу пензиските реформи, и се обиде да покаже дека пред сè ги застапува интересите на својата покраина. Резултатот може дополнително да го зголеми нејзиното влијание во СПД.

ЦДУ тврди дека останува зад Мерц

И покрај тешкиот резултат, водечките претставници на ЦДУ во текот на изборната вечер се обидуваа да покажат единство. Генералната секретарка на ЦДУ, Франциска Хоперман, застана зад канцеларот, додека министерот за труд на Северна Рајна-Вестфалија, Карл-Јозеф Лауман, порача дека партијата е единствена.

На прашањето дали еден настап на Мерц може да ги врати изгубените гласачи, тој одговори дека тоа не може да се постигне со една изјава. „Партијата е единствена, сè друго би било лудост“, порача Лауман.

Мерц во меѓувреме се обидува да се ослободи и од впечатокот дека најавува многу, но конкретните резултати доцнат. Според Тагесшау, во текот на кампањата дури и дел од неговите сопартијци го опишувале како „канцелар на најавите“. Парадоксот е што сега токму тој впечаток се обидува да го промени со нови најави – дека реформите доаѓаат и дека сојузната влада мора да продолжи по зацртаниот пат.