Долго време, глобалниот страв од Иран беше врзан за неговата потенцијална нуклеарна програма. Но најновите случувања покажуваат дека вистинската моќ на Техеран лежи на многу поопипливо место, во контролата на Ормускиот теснец.
Овој тесен морски премин е едно од најважните „чокпоинти“ во светот. Во нормални услови, низ него поминува околу една петтина од глобалната трговија со нафта. Кога протокот е нарушен, последиците не се локални тие се глобални и речиси моментални.
По последните воени ескалации во регионот, Иран демонстрираше колку брзо може да ја претвори оваа географска предност во геополитичко оружје. Заканите кон бродовите, минирањето и ограничувањето на пловидбата доведоа до застој на танкери, раст на цените на нафтата и нарушување на синџирите на снабдување.
Ова ја открива суштината на новата стратегија: наместо класична воена победа, целта е да се зголеми цената на конфликтот до точка кога тој станува неодржлив за сите страни.
Според аналитичарите, токму затоа овој конфликт е тешко да се реши со традиционална воена логика. Иако САД и Израел имаат воена надмоќ, Иран игра асиметрична игра, користејќи економски притисок наместо директна конфронтација.
Дополнителен ризик е што Ормус не е единствената точка на притисок. Преку регионални сојузници, Иран има потенцијал да влијае и врз Баб ел-Мандеб, уште еден клучен премин за светската трговија. Комбинирано, овие две „тесни грла“ можат да предизвикаат сериозен глобален економски шок.
Веќе се чувствуваат последиците: раст на цените на енергенсите, политички притисоци во западните земји и нови тензии меѓу сојузниците. Во исто време, големите играчи како Кина внимателно реагираат, свесни дека стабилниот проток на енергенси е клучен за нивните економии.
Сето ова укажува на поширока трансформација на моќта. Наместо нуклеарно одвраќање, Иран сè повеќе се потпира на контрола на клучни економски точки како главна алатка за влијание.
Во таа нова геополитика, не мора да имаш нуклеарна бомба за да ја држиш светската економија во заложништво. Доволно е да контролираш едно тесно место на мапата низ кое поминува целиот свет.
