Спорот околу военото наследство од поранешна Југославија останува отворен, додека Хрватска го поврзува неговото решавање со добрососедските односи и европскиот пат на Црна Гора.
Хрватска и Црна Гора остануваат на спротивставени позиции околу сопственоста на школскиот брод „Јадран“, и покрај денешниот состанок во Загреб, на кој двете држави се обидоа да ги приближат ставовите за едно од најдолготрајните отворени билатерални прашања.
На состанокот, одржан на 9 октомври во хрватското Министерство за надворешни и европски работи, биле разгледани документи за сопственоста на бродот и прашањата поврзани со поделбата на воениот имот на поранешна Југославија.
Хрватската делегација ја предводел министерот за надворешни и европски работи Гордан Грлиќ Радман, а црногорската министерот за одбрана Драган Краповиќ.
Иако средбата претставува почеток на официјалните разговори меѓу двете комисии, по нејзиното завршување Загреб и Подгорица излегоа со речиси идентични пораки – секоја држава останува на ставот дека „Јадран“ е нејзина сопственост.
Загреб бара враќање на бродот, Подгорица не отстапува
Хрватското Министерство за надворешни и европски работи соопшти дека државата останува на својата позиција за сопственоста и очекува конечно решавање на спорот, заедно со другите прашања од сукцесијата на воениот имот.
Во соопштението се наведува дека дополнителните консултации и разгледувањето на документацијата треба да придонесат за постигнување решение во духот на добрососедските односи.
Од друга страна, црногорското Министерство за одбрана порача дека нема промена во позицијата на Подгорица.
Црна Гора го смета „Јадран“ за свој воен и историско-културен симбол и инсистира во преговорите да се почитуваат аргументите на двете страни.
Краповиќ претходно изјави дека Црна Гора е отворена за соработка, вклучително и за заеднички обуки, но не прифаќа решение според кое бродот би пловел под две државни знамиња.
Спорот може да го оптовари европскиот пат на Црна Гора
Несогласувањето за „Јадран“ има и поширока политичка димензија, бидејќи Хрватска е членка на Европската унија, додека Црна Гора води пристапни преговори.
Загреб во денешното соопштение повтори дека продолжува силно да го поддржува европскиот пат на Црна Гора, но истовремено очекува отворените билатерални прашања да се решаваат преку конструктивен дијалог и почитување на преземените обврски.
Подгорица, пак, порачува дека останува посветена на европските интеграции, но и на заштитата на сопствените државни интереси.
Иако од состанокот не произлезе договор, двете страни најавија продолжување на консултациите. Засега нема официјална најава дека Хрватска ќе блокира конкретен чекор во пристапните преговори на Црна Гора поради бродот.
Брод стар повеќе од 90 години, спор што трае три децении
Школскиот едреник „Јадран“ е изграден во Германија во 1933 година за потребите на морнарицата на тогашното Кралство Југославија.
Со децении бил користен за обука на морнарички кадри, а неговото седиште било поврзано со Сплит. Во 1991 година се нашол во Црна Гора, каде што останал и по распадот на Југославија.
Токму тука започнува спорот.
Хрватска тврди дека бродот бил поврзан со нејзината поморска традиција и дека треба да биде вратен во Сплит. Црногорската страна, пак, се повикува на неговиот статус како воен брод на поранешната југословенска држава и на правилата за наследување на воениот имот.
Двете држави повеќе од три децении не успеваат да се договорат околу правната основа за сопственоста.
Спорот за „Јадран“ е само дел од пошироките несогласувања околу воениот имот што останал по распадот на СФРЈ, вклучително и бродови и друга воена опрема.
Најновите разговори во Загреб покажаа дека двете држави се подготвени да ја разгледуваат документацијата, но ниту една засега не е подготвена да се откаже од сопственичките претензии.
Така, бродот што некогаш служел за обука на југословенски морнари и денес останува предмет на дипломатски спор меѓу две соседни држави, кои истовремено се партнери во НАТО.
