Хуманиот папилома вирус (HPV) е исклучително распространет вирус кој може да предизвика инфекции на кожата и слузокожата, но и сериозни заболувања, вклучително и повеќе видови рак. Токму затоа вакцинацијата против HPV се користи како една од важните мерки за превенција на овие заболувања.
Во Србија од јуни 2022 година е достапна бесплатна деветвалентна HPV вакцина, која се прима во здравствените домови преку избран педијатар.
Од кои заболувања штити HPV вакцината?
Според педијатарот д-р Анета Јовановиќ, вакцинацијата може значително да го намали ризикот од повеќе карциноми поврзани со HPV инфекцијата. Кај девојчињата и жените, заштитата се однесува на карциномот на грлото на матката, но и на одредени карциноми на вагината, вулвата и аналната регија. Кај момчињата и мажите, HPV вакцинацијата помага во превенцијата на карциноми поврзани со аногениталната регија, како и на одредени карциноми на усната шуплина и грлото.
HPV е поврзан и со појавата на генитални брадавици.
На која возраст се препорачува?
Вакцината може да се прими од деветгодишна возраст и се препорачува и за девојчиња и за момчиња. Во Србија, според информациите наведени во изворниот текст, вакцинацијата е бесплатна за возраста од 9 до 19 години. Бројот на дози зависи од возраста на која започнува вакцинацијата – се применуваат две или три дози.
HPV вакцината може да се даде и истовремено со други вакцини, вклучително и во рамките на систематските прегледи во завршните одделенија на основното образование.
Дали има несакани реакции?
Како и кај другите вакцини, и кај HPV вакцината може да се појават несакани реакции. Најчести се болка, црвенило или оток на местото на убодот, а кај некои лица може да се појават и благо покачена температура, главоболка или мачнина.
Најчесто станува збор за благи и краткотрајни реакции.
Дали HPV вакцината е безбедна?
Безбедноста на HPV вакцините е следена низ голем број клинички истражувања и со долгогодишна примена. Според Светската здравствена организација, HPV вакцините имаат добар безбедносен профил. Нема научни докази дека HPV вакцинацијата предизвикува неплодност.
Исто така, тврдењата дека вакцинацијата против HPV влијае врз сексуалното однесување на младите не се потврдени со научни докази.
Колку е ефикасна?
HPV вакцините имаат висока ефикасност во спречувањето на инфекциите со типовите HPV од кои штитат, а со тоа значително го намалуваат ризикот од заболувања и карциноми поврзани со тие типови на вирусот. Најголема корист има кога вакцинацијата се спроведува пред изложување на вирусот.
Зошто вакцинацијата се препорачува уште на училишна возраст?
Причината за ваквиот распоред е превентивна. Целта е организмот да изгради имунолошка заштита пред евентуална изложеност на HPV, кој најчесто се пренесува преку интимен сексуален контакт. Вакцинацијата во детството и адолесценцијата затоа претставува начин за создавање заштита однапред, наместо таа да се бара откако веќе дошло до инфекција.
Важно е да се знае дека HPV вакцинацијата не ја заменува редовната превентивна здравствена грижа. Кај жените, на пример, редовните гинеколошки прегледи и скринингот за рак на грлото на матката остануваат важен дел од превенцијата.
