Пред само неколку месеци германските Зелените стравуваа дека ќе станат политички маргинални, особено во источниот дел на земјата. Денес партијата има причини за поголем оптимизам, но и нов проблем: изборните резултати покажаа колку силна е позицијата на АфД во дел од источна Германија. Затоа Зелените сè почесто зборуваат за одбрана на демократијата и правната држава.

На почетокот на 2026 година иднината на Зелените изгледаше неизвесно. Партијата повеќе не беше дел од сојузната влада, а анкетите во источните покраини покажуваа слаба поддршка. Во меѓувреме, политичката слика се промени.

Во март Зелените освоија 30,2 отсто на покраинските избори во Баден-Виртемберг, а на 13 мај Џем Оздемир беше избран за премиер на покраината. Тој ја предводи коалицијата на Зелените и ЦДУ. Успехот на Оздемир беше проследен со уште два важни изборни резултати во источна Германија.

Зелените останаа во игра, но АфД направи голем пробив

На 6 септември се одржаа покраинските избори во Саксонија-Анхалт, а на 20 септември изборите во Мекленбург-Предна Померанија. Датумите се потврдени од германската Федерална изборна комисија. Во Саксонија-Анхалт АфД освои 43,8 отсто и стана најголема политичка сила на изборите, но без самостојно мнозинство.

Токму затоа успехот на Зелените во повторното обезбедување место во покраинскиот парламент беше проследен со многу посложена политичка атмосфера. За раководството на партијата тоа значеше две работи во исто време: олеснување поради изборниот резултат и загриженост поради силниот резултат на АфД.

„Тоа е истовременост на различни емоции“, изјави копретседателот на Зелените Феликс Баначак за ДВ, додавајќи дека со оглед на резултатот на АфД нема простор за големо славење.

Зелените бараат поширок политички центар

Еден од клучните елементи во стратегијата на Зелените е обидот за поголема соработка со другите партии од политичкиот центар околу прашањата поврзани со демократските институции и правната држава. Баначак во разговор со ДВ го опиша тоа како потреба од „сојуз на политичкиот центар“ кој би се спротивставил на авторитарните тенденции и би барал политичка перспектива во центарот.

Тоа подразбира и комуникација со ЦДУ, иако Зелените и конзервативната партија на сојузно ниво имаат значајни политички разлики. Во оваа стратегија Зелените во текот на изборните кампањи повеќе се насочиле кон директен контакт со граѓаните, особено во источна Германија. Наместо само големи митинзи, партиските функционери одржувале повеќе средби во помали простории и разговори со граѓани.

Џем Оздемир како важен пример

Успехот во Баден-Виртемберг е посебно значаен за партијата. Оздемир на 13 мај беше избран за премиер на покраината, наследувајќи го долгогодишниот премиер Винфрид Кречман. Владата ја сочинуваат Зелените и ЦДУ. Изборниот резултат од март покажа тесна разлика меѓу Зелените и ЦДУ: Зелените освоија 30,2 отсто, а ЦДУ 29,7 отсто.

За Зелените, овој резултат е спротивен на сценариото од почетокот на годината, кога нивната позиција изгледаше послаба.

Климатската политика повеќе не е единствениот фокус

Една од промените што ги опишува ДВ е и поголемото нагласување на прашањата поврзани со демократијата, институциите и правната држава. Тоа не значи дека климатската политика исчезнала од агендата.

Претседателката на пратеничката група на Зелените во Бундестагот, Брита Хаселман, во текот на изборната кампања нагласувала дека заштитата на природата и животната средина остануваат централни теми за партијата. Но, политичкиот контекст во Германија се промени. Подемот на АфД го натера раководството на Зелените поголем дел од политичката комуникација да насочи и кон прашањето како да се зачуваат демократските институции.

И Зелените го критикуваат Мерц

Истовремено, Зелените се критички настроени кон владата на канцеларот Фридрих Мерц. Баначак неодамна оцени дека би било „оддалечено од реалноста“ владата едноставно да продолжи со истата политика со очекување дека граѓаните подоцна ќе ги согледаат нејзините позитивни ефекти.

Зелените бараат поголема самокритичност од Мерц и ЦДУ, особено во период кога владата се соочува со незадоволство околу дел од планираните реформи.

Што значат изборните резултати за Зелените?

Партијата сега има различни политички позиции во германските покраини. Во Баден-Виртемберг Зелените го предводат покраинското владеење во коалиција со ЦДУ, со Џем Оздемир како премиер. Истовремено, изборите во источните покраини покажаа дека Зелените можат да останат парламентарно релевантни и таму, но и дека АфД има значителна изборна поддршка, особено во Саксонија-Анхалт.

Токму таа комбинација ја објаснува новата реторика на Зелените: покрај климатската политика, партијата сè повеќе зборува за демократските институции, правната држава и односот меѓу партиите од политичкиот центар.

За германските Зелените, така, 2026 година донесе неочекуван пресврт. Наместо борба само за политички опстанок, партијата сега се обидува да ја дефинира својата улога во услови на силна поларизација и променет партиски пејзаж.