Европскиот енергетски пазар повторно се соочува со растечки притисок поради новото заострување на ситуацијата на Блискиот Исток и стравувањата дека би можело да биде нарушено глобалното снабдување со течен природен гас (ЛНГ).
Цената на природниот гас во Европа веќе надмина 70 евра за мегават-час, додека европските складишта се послабо пополнети од вообичаеното за овој период од годината. Референтната цена на гасот Dutch TTF за испорака во октомври достигна 70,85 евра за мегават-час, покажуваат податоците на ICE.
Растот следува по новите воени судири меѓу САД и Иран и стравувањата дека конфликтот би можел да го наруши извозот на ЛНГ од регионот на Персискиот Залив.
Ормускиот Теснец е клучен за глобалното снабдување
Дополнителен ризик претставува Ормускиот Теснец, преку кој вообичаено се одвива околу една петтина од светската трговија со течен природен гас. Секое сериозно нарушување на транспортот низ овој стратешки важен поморски коридор би можело да предизвика нови потреси на глобалниот пазар на енергенси.
Во исто време, складиштата за природен гас во Европската Унија се пополнети околу 64,7 отсто, што е под историското ниво за овој период. Високите цени го забавуваат полнењето на резервите во дел од земјите, а постои загриженост дека Германија и Холандија би можеле да не ги достигнат планираните нивоа до 1 ноември.
Пониската пополнетост на складиштата не значи дека Европа нужно ќе остане без гас во текот на зимата. Сепак, таа ја прави европската енергетска мрежа поранлива на нагли ценовни скокови и евентуални нарушувања во снабдувањето.
Германија меѓу најизложените земји
Особено внимание се посветува на Германија. Себастијан Хајнерман, директор на германското здружение за складирање гас INES, предупредува дека комбинацијата од недоволно наполнети резерви и исклучително студена зима би можела да создаде сериозни проблеми при задоволувањето на побарувачката.
Ризици постојат и во Италија. Компанијата QatarEnergy го продолжи прекинот на испораките на ЛНГ кон Edison до почетокот на ноември поради војната, иако уверува дека обезбедува заменски количества за да го надомести прекинот.
Следува нова битка за ЛНГ меѓу Европа и Азија?
Дополнителен проблем може да биде конкуренцијата за ограничените количества ЛНГ. Доколку европските и азиските купувачи истовремено се обидат да обезбедат дополнителни количества на глобалниот пазар, тоа би можело дополнително да ја зголеми цената. Според проценките на Goldman Sachs, доколку нарушувањата поврзани со Блискиот Исток продолжат, цената на природниот гас во Европа би можела да се приближи до 100 евра за мегават-час, па дури и да го надмине тоа ниво.
За домаќинствата, сепак, евентуалниот нов ценовен шок не би се почувствувал веднаш во целост.
Претходните проценки на Oxford Economics покажуваат дека во просек се потребни околу шест месеци промените на големопродажните цени целосно да се пренесат врз потрошувачките цени, иако периодот значително се разликува од земја до земја. Тоа значи дека доколку цените на европскиот пазар продолжат да растат, последиците врз сметките на потрошувачите би можеле да се почувствуваат со одредено задоцнување.
