Европскиот ревизорски суд предупредува дека овие слабости не смеат да се пренесат во следниот долгорочен буџет на ЕУ, во време кога заедничкото задолжување би можело да достигне билион евра до 2027 година.
Во годишната ревизија за 2025 година, Судот утврдил дека девет од 37 исплати на грантови преку Механизмот за закрепнување и отпорност не биле усогласени со пропишаните правила и услови. Забелешките се однесуваат на исполнувањето на договорените етапи и цели, но и на јавните набавки и државната помош.
Механизмот, создаден како одговор на последиците од пандемијата, се заснова на исплата на средства за постигнати реформски и инвестициски цели. Токму затоа, нивното дополнително олеснување го отвора прашањето дали државите добиваат европски пари за помалку резултати од првично ветените.
Претседателот на Европскиот ревизорски суд, Тони Марфи, порача дека преминувањето кон буџетски модел што повеќе го вреднува исполнувањето цели мора да биде придружено со исправка на досегашните слабости. Пораката е особено значајна за преговорите за следната повеќегодишна финансиска рамка, во која Европската комисија предлага поголемо поврзување на средствата со реформите и резултатите.
Ревизијата покажува проблеми и кај редовните буџетски расходи. Проценетата стапка на грешка за 2025 година изнесува 3,8 проценти. Во таа година од буџетот на ЕУ биле потрошени 176,3 милијарди евра, а дополнителни 40,1 милијарди евра биле исплатени преку Механизмот за закрепнување и отпорност.
Најизразени неправилности се забележани во кохезиските политики, преку кои се финансираат вработувањето и регионалниот развој, како и во земјоделството и животната средина.
Стапката на грешка, сепак, не значи дека толкав дел од парите е украден или изгубен. Таа покажува дека трошењето не било усогласено со европските или националните правила. Одделно, ревизорите пријавиле 17 случаи на сомнение за измама до надлежните органи.
Исто така, позитивната оценка за веродостојноста на финансиските сметки не значи дека секоја исплата била законска. Сметките можат точно да ги прикажуваат приходите и расходите, а ревизијата истовремено да утврди прекршувања при трошењето.
Дополнителен притисок создава долгот. Според предупредувањето на ревизорите, задолжувањето на ЕУ до 2027 година би можело да достигне билион евра, односно илјада милијарди евра. Тоа е обврска на ниво на Унијата, а не збир од националните долгови на сите земји-членки.
Европската комисија, од своја страна, тврди дека располага со силни контролни механизми. Во одговорот на наодите наведува дека во 2025 година биле преземени превентивни и корективни мерки во вредност од девет милијарди евра и дека нејзините процени и оние на ревизорите не се директно споредливи поради различните надлежности.
Наодите го поставуваат прашањето што ќе биде клучно за идниот европски буџет: како да се обезбеди исплатата за реформи навистина да значи исполнети реформи, а не дополнително приспособување на условите за парите сепак да бидат префрлени.
