Нелегалните и фалсификувани пестициди стануваат голем проблем за европското земјоделство. Се проценува дека до 14 отсто од пазарот на пестициди во Европа отпаѓа на нелегални или фалсификувани производи, а во одредени делови од Грција уделот достигнува и 25 отсто. Зад трговијата стојат организирани криминални мрежи, додека последиците може да ги почувствуваат и земјоделците и потрошувачите, но и животната средина.
Шестпати поевтини – затоа што се нелегални
Во северна Грција, особено во регионот околу Серес, земјоделците се соочуваат со силен економски притисок. Токму тоа создава простор за нелегалниот пазар. Според сведоштвата на земјоделците, нелегалните пестициди може да чинат само една шестина од цената на препаратите што се легално одобрени за употреба. За производителите кои се борат со високите трошоци, поевтината алтернатива изгледа примамливо.
Но, зад ниската цена често стои целосно непроверен состав. Научниците предупредуваат дека дел од овие производи содржат хемикалии кои се забранети во Европската Унија, вклучително и супстанции со канцерогени својства.
Од Турција до европските ниви
Голем дел од нелегалните препарати во Грција, според истрагите, пристигнуваат од Турција. Производите не се внесуваат само преку класични шверцерски канали. Полицијата открива различни начини на транспорт, од автомобили и камиони до туристички автобуси. Зад дистрибуцијата стојат организирани меѓународни криминални мрежи кои ја користат сложеноста на прекуграничната трговија за да ги внесат производите на европскиот пазар.
Од таму тие стигнуваат до земјоделците преку неформални канали, надвор од системот на контрола и регистрација.
Илјадници тони запленети пестициди
Размерите на проблемот се гледаат и преку полициските заплени. Од 2020 година европските власти заплениле речиси 8.700 тони забранети пестициди. Но, запленетите количини се само дел од пошироката нелегална трговија.
Според проценките на TRACIT, глобалниот нелегален пазар на пестициди достигнува околу 20 милијарди долари годишно. Европскиот пазар е особено привлечен за криминалните групи поради големината на земјоделскиот сектор и високата цена на легално одобрените препарати.
Ризикот не завршува на нивата
Проблемот со нелегалните пестициди не е само економски. Одобрениот пестицид мора да помине низ процедури за процена на ризикот, а неговата употреба е регулирана со правила за количината, начинот и периодот на примена. Кај нелегалните препарати таквите гаранции не постојат.
Непознатиот состав може да значи поголем ризик за земјоделците кои директно ракуваат со хемикалиите, но и за почвата, водата, инсектите и другите организми. Дополнителен проблем е што остатоци од вакви супстанции може да завршат во земјоделските производи доколку препаратите се користат без соодветна контрола.
Евтина замена со висока цена
Нелегалната трговија со пестициди покажува како економскиот притисок врз земјоделците може да создаде простор за криминалниот пазар. Колку се поскапи легалните средства за заштита на земјоделските култури, толку поголем е притисокот врз дел од производителите да посегнат по поевтини алтернативи.
Но, производ што е неколку пати поевтин може да носи цена што не се гледа на етикетата – ризик за здравјето, загадување на животната средина и потенцијални последици за безбедноста на храната.
