ЕУ попушти под притисокот на Вашингтон: ги одложува правилата за метан до 2029 година

Европските институции постигнаа компромис по седумчасовни преговори, по повеќемесечно лобирање на американската администрација и енергетските компании. Одложувањето ги поместува обврските за следење на емисиите од увезените енергенси за две години

Европската унија ја помести за две години примената на клучните правила за контрола на емисиите на метан, отстапувајќи по повеќемесечниот притисок од САД и нафтената и гасната индустрија. Наместо од јануари 2027 година, новите обврски за увозниците ќе почнат да се применуваат во 2029 година, според компромисот постигнат рано утрово меѓу европските институции.

Одлуката следува по интензивно лобирање на енергетските компании, поддржани од Вашингтон и од дел од земјите членки на ЕУ. Индустријата бараше повеќе време за приспособување на правилата со кои увозниците ќе мора да го следат и утврдуваат потеклото на емисиите на метан поврзани со енергенсите што ги купуваат.

Метанот е особено моќен стакленички гас: во период од 20 години неговото влијание врз затоплувањето е приближно 80 пати поголемо од она на јаглеродниот диоксид. Токму затоа контролата на емисиите од производството и транспортот на нафта и гас е важен дел од европските климатски политики.

Седум часа преговори за рокот

Компромисот беше постигнат по седумчасовни преговори во Европскиот парламент, во кои Европската комисија, претставниците на земјите членки и европратениците имаа различни позиции за времетраењето на одложувањето.

Коалиција предводена од Франција се залагаше за поместување на рокот за една година, додека дел од европратениците бараа тригодишно одложување. На крајот беше договорена средна варијанта – две години.

Претставници на енергетскиот сектор тврдеа дека барањата се тешко спроведливи и дека компаниите би можеле да бидат доведени во ситуација да ги прекршуваат правилата, со ризик за сигурноста на снабдувањето. Сепак, овие аргументи беа оспорени и од дел од самата индустрија. Во текот на преговорите беше отфрлен и предлогот правилата за метан да продолжат да важат за увозот од Русија, што го побара социјалистичкиот европратеник Томас Пелерин-Карлин.

Нема автоматско продолжување на одложувањето

Од конечниот договор е отстранета и клаузулата што би овозможила одложувањето да се продолжи за уште една година доколку земјите членки не бидат подготвени за спроведување на правилата. Европратениците од левиот центар предупредуваа дека таквата можност би можела да доведе до постојано поместување на роковите.

Наместо тоа, договорена е процена на почетокот на 2028 година. Европската комисија ќе треба да провери дали инфраструктурата е подготвена за спроведување на правилата и дали се потребни дополнителни законски измени. Оваа процена, сепак, не значи автоматско продолжување на одложувањето. Понатамошните ревизии се предвидени на секои пет години.

Пелерин-Карлин предупреди дека самото вклучување на ревизија пред рокот во 2029 година може да им послужи на некои земји како оправдување за дополнително одложување на обврските.

Компромисот претставува отстапување од првичната позиција на Европската комисија, која се обидуваше да ги ублажи загриженостите на индустријата преку привремено запирање на казните, без повторно отворање на законската регулатива. Новиот договор е поблизок до ставот на земјите членки, усогласен претходно овој месец со посредство на Ирска, која претседава со Советот на ЕУ.


Одложувањето отвора нови прашања за темпото на спроведување на европските климатски цели и за влијанието на енергетските интереси врз законодавството на Унијата. Наместо почеток на примената во 2027 година, увозниците добиваат уште две години пред да мора да ги исполнат новите обврски за следење и утврдување на емисиите на метан.

е-Трн да боцка во твојот инбокс