Европската комисија ги стави ChatGPT, Reddit и Roblox под најстрогиот режим на дигитална регулација во Европската Унија. ChatGPT е прогласен за „многу голем онлајн-пребарувач“, што е прв ваков случај за чет-бот со вештачка интелигенција, додека Reddit и Roblox се класифицирани како „многу големи онлајн-платформи“ според Законот за дигитални услуги (DSA).
Одлуката значи дека трите услуги ќе мора да исполнат низа дополнителни обврски поврзани со безбедноста на корисниците, заштитата на малолетниците, ширењето незаконска содржина и влијанието на нивните услуги врз општеството.
Зошто ChatGPT е класифициран како пребарувач?
Одлуката е особено значајна за ChatGPT. Европската комисија го опиша сервисот како „хибридна услуга“, бидејќи, покрај разговорот со корисниците, може да пребарува на интернет и да одговара на прашања користејќи актуелни веб-резултати. Затоа Брисел проценил дека, во регулаторна смисла, услугата ги исполнува условите за „многу голем онлајн-пребарувач“ според DSA, а не само за дигитална платформа или чет-бот.
„Овие нови класификации значат дека ChatGPT, Reddit и Roblox сега ќе бидат подложени на повисоко ниво на надзор и одговорност во Европската Унија“, изјави Хена Виркунен, извршна потпретседателка на Европската комисија задолжена за технолошкиот суверенитет, безбедноста и демократијата.
Колку ги користат Европејците?
Сите три услуги го надминале прагот за најстрогата категорија според европските правила.OpenAI објавил дека функцијата за пребарување во ChatGPT во просек имала околу 159 милиони активни корисници месечно во ЕУ во шестмесечниот период што завршил во март 2026 година. Reddit пријавил околу 57,2 милиони, а Roblox околу 48 милиони корисници месечно во Унијата.
Според DSA, услугите со повеќе од 45 милиони месечни корисници во ЕУ можат да бидат класифицирани како „многу големи онлајн-платформи“ или „многу големи онлајн-пребарувачи“, во зависност од нивната функција. Со новите одлуки, бројот на услуги што се наоѓаат во најстрогата категорија на DSA се зголемува на 28.
Што мора да направат ChatGPT, Reddit и Roblox?
Трите услуги имаат четири месеци, односно до крајот на ноември, да ги исполнат новите обврски.
Меѓу другото, тие ќе мора да спроведуваат годишни проценки на системските ризици поврзани со: ширењето незаконска содржина; заштитата на малолетниците; влијанието врз менталното и физичкото здравје на корисниците; основните човекови права; изборните процеси и јавната безбедност. Компаниите ќе мора да подлежат и на независни ревизии, а одредени податоци ќе треба да им бидат достапни на регулаторите и на проверени истражувачи.
Европската комисија ќе го следи спроведувањето на правилата во соработка со националните регулатори во Ирска и Холандија.
ЕУ веќе изрече стотици милиони евра казни
DSA веќе има доведено до високи финансиски казни за големите онлајн-платформи. Според Европската комисија, досега се изречени казни во вкупна вредност од околу 870 милиони евра. Меѓу најголемите е казната од 550 милиони евра за AliExpress, изречена во јули поради пропусти во спречувањето продажба на незаконски и фалсификувани производи.
Temu во мај беше казнет со 200 милиони евра, додека X во декември 2025 година доби казна од 120 милиони евра поради недостатоци поврзани со модерирањето на содржината и транспарентноста. Непочитувањето на DSA може да резултира со казна до 6 проценти од глобалниот годишен промет на компанијата.
За OpenAI, чиј приход брзо расте, таквата казна би можела да претставува исклучително висок финансиски ризик.
Ново поле на судир меѓу Брисел и Вашингтон
Новите мерки доаѓаат во време на растечки тензии меѓу Европската Унија и американските технолошки компании околу дигиталната регулација. Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп претходно ги критикуваше казните на ЕУ за големите американски технолошки компании, нарекувајќи ги „нова форма на економска изнуда“. Вашингтон се закани и со можни контрамерки кон земјите што воведуваат дигитални правила насочени кон американските технолошки компании.
Со ставањето на ChatGPT, Reddit и Roblox под директен надзор на Европската комисија, овој спор може дополнително да се заостри.
Одлуката воедно покажува дека Брисел сè повеќе ја третира вештачката интелигенција не само како технолошка иновација, туку и како дигитална инфраструктура што може да има големо влијание врз информирањето, безбедноста, изборите и секојдневниот живот на граѓаните.
