Цените на горивото во Европа нагло пораснаа по американско-израелскиот напад на Иран кон крајот на февруари и набргу потоа го достигнаа својот врв. Иако по воспоставувањето на примирјето цените малку се намалија, дизелот и бензинот сè уште се значително поскапи отколку пред ескалацијата на конфликтот.
Анализата на порталот Euronews Business, заснована на Неделниот билтен за нафта на Европската комисија, ги споредува цените од 23 февруари со оние од 20 април. Во тој период просечната цена на бензинот Еуросупер 95 во ЕУ пораснала од 1,64 на 1,83 евра по литар, што претставува зголемување од 12 проценти.
Најголем раст во Белгија, Чешка и Бугарија
Најголем пораст на цените на бензинот е забележан во Белгија, Чешка и Бугарија, каде цените скокнаа за 22 проценти. Меѓу четирите најголеми економии на ЕУ, Франција бележи најголем скок од 18 проценти, а по неа следи Германија со 15 проценти. Во Италија (7 проценти) и Шпанија (3 проценти) растот бил поумерен. Цените на бензинот на Малта останале непроменети.
Во Грција бензинот поскапе за 17 проценти, во Финска и Данска за 14 проценти, Унгарија за 13, Холандија за 11, а во Ирска за 10 проценти.
Дизелот поскапе двојно повеќе од бензинот
Цените на дизелот пораснаа уште поостро. Просечната цена на дизел горивото во ЕУ скокна од 1,59 на 2,01 евра по литар, што е пораст од 26 проценти – повеќе од двојно поголем од поскапувањето на бензинот. Најголем скок е забележан во Бугарија, дури 43 проценти. Следат Франција (36 проценти), Естонија (35 проценти) и Белгија (33 проценти). Инфлацијата на цените на дизелот исто така надмина 30 проценти на Кипар и во Латвија.
Меѓу водечките економии, Франција со раст од 36 проценти е на второ место во ЕУ. Во Италија дизелот поскапе 24 проценти, а во Германија 23 проценти. Цените на дизелот не се смениле единствено на Малта, додека најмал раст забележале Унгарија и Романија (двете по 13 проценти) и Полска (15 проценти).
Каде е бензинот најскап, а каде најевтин
Според податоците од 20 април, Холандија има највисока цена на бензин од 2,28 евра по литар. Следат Данска (2,22 евра), Германија (2,11 евра), Грција (2,03 евра) и Франција (2,02 евра). Најевтин бензин се точи на Малта по цена од 1,34 евра, а следат Полска (1,41 евра) и Бугарија (1,47 евра).
Холандија е на врвот и по цените на дизелот, каде литар чини 2,30 евра. Меѓу првите пет се и Финска (2,25 евра), Франција (2,24 евра), Данска (2,22 евра) и Белгија (2,19 евра). Малта е и овде исклучок со цена од 1,21 евра по литар, додека следната најниска цена е забележана во Полска – 1,64 евра.
Движење на цените за време на кризата
Неделните податоци покажуваат дека цените почнале да растат уште во неделите пред нападот. Бензинот од 1,64 евра на 23 февруари скокнал на речиси 1,90 евра до крајот на март, додека дизелот во истиот период поскапел од 1,60 на над 2,06 евра. Двете видови гориво го достигнале врвот на почетокот на април, кога цената на дизелот накратко ја надмина 2,10 евра.
По примирјето цените почнаа да се намалуваат, но сè уште се значително над нивоата пред нападот. Според податоците на Евростат за 2024 година, 67 проценти од новорегистрираните автомобили имале бензински мотор, 17 проценти дизелски, а 14 проценти биле целосно електрични возила.
