Повеќе од 40 милиони луѓе дневно го користат ЧетГПТ за да добијат одговори на прашања поврзани со здравјето, според податоците на компанијата „ОпенАИ“ наведени во српскиот медиум „Новости“. Но, колку навистина може да помогне вештачката интелигенција кога станува збор за здравјето, а кога потпирањето врз нејзините совети може да биде ризично?

Желбата што побрзо да се добие одговор на прашање за некој симптом ги направи чет-ботовите популарни соговорници. Кога човек се соочува со неизвесност, постојаната достапност на ВИ и можноста веднаш да постави дополнителни прашања можат да изгледаат како практично решение.

Сепак, лесниот пристап до информации не значи дека тие секогаш се точни или дека се соодветни за конкретниот пациент. Обидите самостојно да се протолкуваат симптомите со помош на алгоритми можат да доведат до погрешни заклучоци, лажно чувство на сигурност или непотребна паника.

Зошто вештачката интелигенција не може да го замени лекарот?

Едно од главните ограничувања на ВИ е тоа што не може да изврши физички преглед, да го измери крвниот притисок или непосредно да ја процени општата состојба на пациентот. Нејзините одговори се генерираат врз основа на обрасци во податоците на кои е обучена, а тоа значи дека може да даде и неточни или несоодветни препораки.

Дополнителен проблем се таканаречените халуцинации на вештачката интелигенција – ситуации во кои системот уверливо презентира измислени, непроверени или погрешни информации. Бидејќи одговорот може да звучи стручно и самоуверено, корисникот не секогаш ќе забележи дека нешто не е во ред.

Алгоритмите исто така може да пропуштат важни индивидуални околности, како постојни хронични заболувања, други лекови што ги зема пациентот или можни интеракции меѓу терапиите. Лекарот, од друга страна, може да ги поврзе симптомите со медицинската историја, наодите од прегледот и резултатите од испитувањата.

Затоа, ВИ не треба да биде единствената основа за поставување дијагноза, промена на терапија или одлука да се одложи лекарски преглед. Особено опасно е да се прекине препишан третман или да се одбие неопходна медицинска интервенција само врз основа на совет од чет-бот.

За што може безбедно да се користи ВИ кога станува збор за здравјето?

Вештачката интелигенција може да биде корисна како помошна алатка за разбирање и организирање медицински информации, доколку нејзините одговори не се третираат како конечна медицинска процена.

Еве неколку практични примери:

• Објаснување медицински термини: Може да побарате сложен медицински израз или дел од извештај да ви биде објаснет со поедноставен јазик.
• Разбирање лабораториски резултати: ВИ може да објасни што вообичаено значат одредени показатели, но не може самостојно да утврди дијагноза само врз основа на резултатите.
• Подготовка за лекарски преглед: Може да ви помогне да составите список со прашања што сакате да му ги поставите на лекарот.
• Организирање на симптомите: Може да ви помогне да направите хронологија на симптомите, нивното траење и околностите во кои се појавуваат, за полесно да ги објасните на прегледот.
• Информации за медицински процедури: Може да побарате општо објаснување за тоа како изгледа магнетна резонанца или друга процедура и што обично може да очекувате.

Овие употреби можат да го олеснат разговорот со здравствените работници и да му помогнат на пациентот подобро да се подготви за прегледот. Сепак, добиените информации треба да се проверуваат, особено кога се однесуваат на конкретен здравствен проблем.

Кога советот од ВИ станува ризичен?

Ризикот се зголемува кога од чет-ботот се бара да постави конечна дијагноза, да одреди доза на лек или да одлучи дали некој симптом е безопасен. Таквите процени бараат медицински контекст и стручна одговорност што ВИ не може да ги обезбеди.

Не треба да се потпирате само на чет-бот за да одлучите дали да прекинете со терапијата, да одложите преглед или да се откажете од препорачана интервенција. Ако симптомите се сериозни, ненадејни или брзо се влошуваат, потребна е навремена медицинска процена, а не дополнително барање одговори на интернет.

Важно е и да не споделувате непотребни лични податоци, целосни медицински документи со идентификациски информации или други чувствителни детали без да ги разберете правилата за приватност на услугата што ја користите.

ВИ како помошник, а не како доктор

Вештачката интелигенција може да го направи медицинското знаење подостапно и да им помогне на луѓето подобро да ги разберат информациите за сопственото здравје. Но, достапноста и уверливиот одговор не се гаранција за точност.

Најбезбедниот пристап е ВИ да се користи за информирање, подготовка и формулирање прашања, додека дијагнозата и одлуките за лекување се носат со квалификуван здравствен работник. Технологијата може да биде корисен сојузник во грижата за здравјето, но не треба да ја преземе улогата на лекарот.