Дали поместувањето на часовниците двапати годишно има смисла?

Во недела, на 25 октомври, Македонија преминува на зимско сметање на времето. Во 3 часот наутро стрелките ќе се поместат еден час наназад, на 2 часот, што значи дека ќе спиеме еден час подолго.

Додека поголемиот дел од Европа продолжува со оваа практика, сè повеќе земји се откажуваат од сезонското поместување на часовниците.

Македонија и годинава ќе го следи европскиот распоред за преминување од летно на зимско сметање на времето. Промената ќе се случи во ноќта меѓу сабота, 24 октомври, и недела, 25 октомври, кога часовниците ќе се вратат еден час наназад.

Иако оваа практика со децении е дел од секојдневието, во Европа сè почесто се поставува прашањето дали поместувањето на часовниците двапати годишно сè уште има смисла.

Седум земји не го менуваат времето

Исланд, Белорусија, Русија, Турција, Грузија, Ерменија и Азербејџан не применуваат сезонско менување на времето. Овие држави користат исто време во текот на целата година, без пролетно и есенско поместување на часовниците.

Турција ја укина практиката во 2016 година, задржувајќи го летното време преку целата година, додека Исланд со децении не ги поместува часовниците.

Европа со години не може да се договори

Европската комисија уште во 2018 година спроведе јавна консултација во која учествуваа 4,6 милиони граѓани. Дури 84 отсто од учесниците се изјаснија за укинување на сезонското поместување на часовниците.

Европскиот парламент во 2019 година го поддржа предлогот за укинување, но земјите членки не постигнаа конечен договор за неговото спроведување.

Една од главните пречки е потребата од усогласување меѓу државите, бидејќи различните временски режими би можеле да предизвикаат проблеми во транспортот, трговијата и прекуграничното работење.

Што велат научниците?

Здравствените ефекти се еден од главните аргументи за преиспитување на досегашната практика. Американската академија за медицина на спиењето предупредува дека сезонското поместување на часовниците може да го наруши природниот биолошки ритам на човекот, да влијае врз квалитетот на сонот и да предизвика потешкотии при приспособувањето.

Истражувањата покажуваат дека особено пролетното поместување, кога се губи еден час сон, е поврзано со зголемени здравствени и безбедносни ризици. Академијата препорачува трајно стандардно време наместо сезонски промени.

Дополнително, сè повеќе се преиспитуваат и економските придобивки од менувањето на времето. Иако системот првично бил воведен со цел подобро искористување на дневната светлина и заштеда на енергија, современите анализи даваат мешани резултати за вистинските заштеди.


Засега, Македонија останува дел од земјите што двапати годишно ги поместуваат часовниците. Следната промена, со враќање на летното сметање, е предвидена за 28 март 2027 година.

е-Трн да боцка во твојот инбокс