Булдожерската револуција: денот кога Србија го собори Милошевиќ

По спорните избори од септември 2000 година, стотици илјади луѓе влегоа во Белград, а еден багерист од околината на Чачак стана симбол на падот на режимот

На 5 октомври 2000 година стотици илјади луѓе се собраа во Белград, бидејќи Слободан Милошевиќ одбиваше да го признае поразот од Војислав Коштуница на претседателските избори одржани на 24 септември. Демонстрантите ја зазедоа Сојузната скупштина и зградата на државната телевизија. Милошевиќ го призна поразот следниот ден, а Коштуница положи заклетва на 7 октомври.

Изборите што Милошевиќ не сакаше да ги признае

Според Сојузната изборна комисија, Коштуница, кандидатот на опозициската коалиција ДОС, освоил помалку од 50 отсто и требало да има втор круг. Опозицијата тврдеше дека победил уште во првиот круг и одби да учествува во повторното гласање.

Земјата влезе во генерален штрајк. Најважни беа рударите од Колубара, најголемиот рудник за јаглен, од кој зависеше снабдувањето со струја. Нивниот штрајк покажа колку режимот ја изгубил контролата.

Колоните од внатрешноста

Утрото на 5 октомври кон Белград тргнаа колони од градовите во внатрешноста. Најпозната беше колоната од Чачак, предводена од тогашниот градоначалник Велимир Илиќ. Полицијата на повеќе места не успеа или не сакаше да ги запре.

Попладнето демонстрантите влегоа во зградата на Сојузната скупштина, која беше запалена. Тој ден двајца луѓе го загубија животот.

Багерот што не беше булдожер

Револуцијата го доби името по машина што всушност не беше булдожер. Љубисав Ѓокиќ, познат како Џо, од селото Горња Трепча крај Чачак, со утоварувач удри во зградата на Радио-телевизија Србија, медиумот што со години беше главниот глас на режимот. Неговиот багер стана симбол на целиот ден.

„Готов е!“: студентите од „Отпор“

Голем дел од организацијата ја носеше студентското движење „Отпор“, основано во 1998 година. Нивниот знак, стиснатата тупаница, и паролата „Готов е!“ беа насекаде во кампањата пред изборите.

Методите на „Отпор“ подоцна ги пренесуваа на активисти во други земји. Движењата во Грузија во 2003 и во Украина во 2004 година отворено се повикуваа на нивното искуство.

Милошевиќ беше уапсен на 1 април 2001 година, а на 28 јуни истата година беше испратен во Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија во Хаг. Почина во ќелијата во март 2006 година, пред да биде донесена пресуда. Зоран Ѓинѓиќ, премиерот што го испрати Милошевиќ во Хаг, беше убиен пред зградата на Владата на Србија на 12 март 2003 година.

Двете децении потоа покажаа колку е тешко да се сруши систем, а не само човек. Кога по падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, во кој загинаа 16 луѓе, студентите повторно излегоа на улиците, регионалните медиуми почнаа да го споредуваат нивниот бунт со 5 октомври 2000 година.

е-Трн да боцка во твојот инбокс