Иран им доставил на САД нов предлог насочен кон деблокада на Ормушкиот теснец и ставање крај на воените тензии, при што нуклеарното прашање намерно се остава за подоцнежна фаза од преговорите, објави американскиот медиум Axios, повикувајќи се на добро информирани извори.
Овој потег сигнализира тактичко пренасочување од страна на Техеран: наместо комплексни и долготрајни разговори за нуклеарната програма, фокусот се става на итно решавање на безбедносно-економската криза поврзана со Ормушкиот теснец клучна точка за глобалната трговија со нафта.
Заобиколување на најтешкото прашање
Според изворите, иранското раководство е поделено околу тоа какви отстапки да направи во однос на нуклеарната програма. Затоа, новиот предлог практично го „замрзнува“ најконтроверзниот дел од спорот, со цел да се постигне побрз политички договор за прекин на ескалацијата.
Но, ваквиот пристап има и своја цена: евентуалното отворање на теснецот и крајот на конфликтот би ја намалиле преговарачката моќ на американскиот претседател Donald Trump, чија стратегија досега се потпираше на економски притисок и изолација на Иран.
Белата куќа под притисок
Се очекува во Белата куќа да се одржи клучен состанок на тимот за национална безбедност, на кој ќе се разгледуваат следните чекори. Според најавите, администрацијата размислува дали да продолжи со поморската блокада што сериозно го ограничува извозот на иранска нафта инструмент што Вашингтон го користи како главен притисок.
Изјавите на Трамп дополнително сугерираат дека САД не се подготвени лесно да се откажат од оваа стратегија, особено ако сметаат дека економскиот притисок може да донесе поголеми отстапки од Иран.
Дипломатска стагнација и регионални посредници
Преговорите дополнително се усложнија по неуспешните обиди за директна средба меѓу американските и иранските претставници во Исламабад. Иранскиот министер за надворешни работи Abbas Araghchi, наместо тоа, одржал серија разговори со посредници од регионот, вклучувајќи претставници од Пакистан, Египет, Турција и Катар.
Според извори, токму преку овие канали бил доставен новиот предлог до Вашингтон. Планот предвидува продолжено примирје или дури траен прекин на конфликтот, по што би следувале одложени нуклеарни преговори откако ќе се стабилизира ситуацијата околу теснецот.
Што значи ова за понатаму?
Иранската иницијатива може да се чита како обид за „раздвојување“ на кризите – безбедносната и нуклеарната со цел да се добие време и да се намали непосредниот притисок. За САД, пак, прифаќањето на ваков пристап би значело ризик од губење на клучниот адут во идните разговори.
Во моментов, останува нејасно дали Вашингтон воопшто ќе го разгледува предлогот. Од Белата куќа порачаа дека ваквите чувствителни прашања нема да се решаваат преку медиуми, нагласувајќи дека секој договор мора да гарантира дека Иран нема да дојде до нуклеарно оружје.
Разврската ќе зависи од тоа дали двете страни се подготвени да направат привремен компромис – или ќе продолжат со стратегијата на притисок и одложување, со ризик од понатамошна ескалација.
