Бројот на егзекуции во светот во 2025 година достигнал највисоко ниво што Amnesty International го регистрирала од 1981 година. Според најновиот годишен извештај на организацијата за смртната казна, лани биле погубени најмалку 2.707 лица во 17 земји.

Од Amnesty предупредуваат дека станува збор за „алармантен пораст“, предизвикан од мала група држави кои и натаму ја користат смртната казна како инструмент на страв, контрола и политичка репресија. Организацијата посочува дека бројката не ги вклучува илјадниците егзекуции за кои се верува дека се извршени во Кина, бидејќи тие податоци таму се третираат како државна тајна.

Кина останува „водечки светски егзекутор“

Според Amnesty International, Кина и натаму е земјата со најголем број погубувања во светот, иако вистинскиот обем на смртната казна таму не може точно да се утврди. Организацијата наведува дека во 2025 година во Кина најверојатно биле извршени илјадници егзекуции.

Во извештајот се издвојуваат и Иран, Северна Кореја, Саудиска Арабија, Јемен, Кувајт, Сингапур и САД како земји кои продолжуваат да ја применуваат смртната казна. Според генералната секретарка на Amnesty, Ањес Каламар, оваа „бесрамна малцинска група“ ја користи смртната казна за да внесе страв, да го задуши несогласувањето и да ја покаже моќта на државните институции врз маргинализираните заедници.

Иран со најголем скок

Најголемиот пораст е регистриран во Иран, каде што во 2025 година биле егзекутирани најмалку 2.159 лица, што е повеќе од двојно во однос на 2024 година. Amnesty наведува дека ова е највисок број регистриран во Иран од 1981 година.

Саудиска Арабија извршила најмалку 356 егзекуции, голем дел од нив поврзани со кривични дела за дрога. Во САД биле регистрирани 47 егзекуции, а во Египет 23.

„Војната против дрогата“ ја шири смртната казна

Amnesty предупредува дека казнениот пристап во таканаречената „војна против дрогата“ довел до проширување на примената на смртната казна. Во 2025 година, 1.257 од сите познати егзекуции, односно 46 отсто, биле поврзани со кривични дела за дрога.

И покрај овој драматичен пораст, организацијата посочува дека глобалниот тренд сè уште оди кон укинување на смртната казна. Кога Amnesty ја започнала кампањата против смртната казна во 1977 година, само 16 земји ја имале укинато. Денес тоа го направиле 113 земји, односно повеќе од половина од државите во светот.