Нови разузнавачки информации на САД укажуваат дека Иран разработува планови за напад со таканаречена „валкана бомба“ или хемиско оружје врз високи функционери од администрацијата на Доналд Трамп во Вашингтон. Американските безбедносни служби веќе подготвуваат мерки за спречување можен напад, иако сè уште не е јасно дали Иран има капацитет да спроведе таква операција и дали е донесена одлука за нејзино извршување, објави Си-Ен-Ен, повикувајќи се на седум американски функционери.
Извори запознаени со разузнавачките информации наведуваат дека засега станува збор за разгледување можни сценарија, а не за показатели за непосреден напад. Сепак, плановите наводно се многу конкретни и вклучуваат одредени локации и цели, поради што американските функционери во изминатите денови одржале неколку итни состаноци.
Белата куќа: Нема веродостојна закана
Портпаролката на Белата куќа, Лорен Бис, изјави дека американските власти ги следат сите потенцијални закани, но дека во моментов нема веродостојни информации за закана од напад на американска територија. И покрај тоа, разузнавачките информации предизвикале загриженост дека Иран би можел да го прошири конфликтот со САД и надвор од Блискиот Исток.
Иран е под сè поголем притисок од американските воени напади и економската блокада, за која високи американски функционери тврдат дека ја разорува иранската економија. Според разузнавачки извори, Техеран сега активно разгледува можности за напади на американска територија, иако нема докази дека донел одлука да ги спроведе.
„Дали Иран навистина распоредил луѓе што би можеле да извршат таков напад е предмет на дискусија“, изјавил еден од изворите.
Двајца извори наведуваат дека американските функционери во текот на изминатата недела одржале неколку состаноци за можните контрамерки. Поради иранските закани, Тајната служба минатата недела го преместила министерот за финансии Скот Бесент во воено сместување.
Иран можеби веќе има материјали за бомби во САД
Американските разузнавачки служби пресретнале ирански комуникации во кои се тврди дека Иран веќе сокрил материјали за изработка на бомби на американска територија.
Функционерите не се согласуваат околу веродостојноста на овие информации, но сметаат дека е можно радиоактивни материјали или хемиски супстанции наменети за напади веќе да биле внесени во САД.
Дел од безбедносните функционери претпоставуваат дека таквите материјали можеби се скриени во земјата со години, па дури и со децении. Иран не мора нужно да испраќа специјално обучени оперативци во САД, туку би можел да се обиде да ангажира лице што веќе живее на американска територија.
Според еден од изворите, иранските капацитети за извршување ваков напад не се промениле значително, но се промениле причините поради кои Техеран би можел да се обиде да го спроведе. Американските функционери сметаат дека иранското раководство, соочено со закана за опстанокот на режимот, би можело да го прифати ризикот од американска одмазда.
Иранската мисија при Обединетите нации ги отфрли обвинувањата поврзани со хемиското оружје.
„Иран смета дека употребата на хемиско оружје под какви било околности е целосно неприфатлива и категорично ги отфрла и недвосмислено ги негира лажните и измислени обвинувања што се шират во врска со тоа“, порача портпаролот, без директно да ги коментира наводите за „валкана бомба“.
Што е „валкана бомба“?
„Валкана бомба“ не е исто што и нуклеарна бомба. Станува збор за конвенционална експлозивна направа што содржи радиоактивен материјал, а целта е со експлозијата тој материјал да се распрсне и да ја контаминира околината.
За разлика од нуклеарното оружје, валканата бомба не предизвикува нуклеарна верижна реакција. Експертите проценуваат дека најголемиот дел од непосредните жртви најверојатно би настрадале од самата експлозија, а не од зрачењето. Сепак, радиоактивната контаминација може да предизвика сериозни здравствени и економски последици.
„Таквото оружје е средство за терор, а не за прецизен напад, исто како и бомбаш самоубиец. Може сериозно да ги разболи луѓето и да направи одредени подрачја непогодни за живеење“, изјавил еден од изворите запознаени со разузнавачките информации.
Најголемиот предизвик при изработката на валкана бомба не е составувањето на експлозивната направа, туку набавката на радиоактивен материјал. Токму затоа е важно да се утврди дали се веродостојни тврдењата дека Иран наводно веќе сокрил таков материјал во САД.
Американците стравуваат и од напади врз војници
Американските функционери следат и одделни разузнавачки информации според кои Иран разгледува употреба на хемиско оружје против американските војници на Блискиот Исток.
Двајца функционери го потврдиле постоењето на такви информации, а неколкумина предупредиле дека американските сили немаат доволно соодветна заштитна опрема и обука за ваков вид напад.
Поради тоа се подготвуваат дополнителни мерки за заштита на дипломатскиот и разузнавачкиот персонал во регионот. Тие вклучуваат набавка на потребната опрема и дополнителна обука за постапување во случај на напад со хемиско оружје.
Американските власти се соочуваат и со проблемот со законските овластувања за надзор на комуникациите на странски државјани. Важна одредба од законот за разузнавачки надзор истече во јуни, а постојните судски одобренија важат до март 2027 година.
Главниот државен обвинител Тод Бланш, директорот на националната разузнавачка служба Џеј Клејтон и директорот на ЦИА Џон Ретклиф минатата недела побарале од Конгресот да ги обнови законските овластувања. Тие предупредиле дека понатамошното одложување би можело да ги загрози животите на Американците и американските војници во странство.
Преговорите без резултат
Новите предупредувања доаѓаат во време кога САД и Иран продолжуваат да се судираат околу Ормускиот Теснец. Преговорите за завршување на американската блокада, повторно отворање на теснецот и прекин на непријателствата засега не донеле резултати.
Трамп минатата недела изјави дека војната, која започна со американските напади врз Иран во февруари, ќе заврши „прилично брзо“. Сепак, извори запознаени со преговорите предупредуваат дека ниту една страна во моментов не е подготвена на позначајни отстапки.
Еден регионален извор смета дека следните неколку недели ќе бидат пресудни за постигнување договор. Истовремено, предупредува дека иранските тврдокорни сили или делови од режимот што имаат корист од војната би можеле да се обидат да предизвикаат нов напад за да спречат договор.
Американските функционери сметаат дека иранското раководство е свесно за последиците што би ги предизвикала употребата на валкана бомба или хемиско оружје против американски цели. Сепак, предупредуваат дека процената за можен пад на режимот би можела да ја промени подготвеноста на Техеран да преземе таков чекор.
