Со фокус на зачувување на јавните простори и отпор кон комерцијализацијата на градот, од 30 септември до 4 октомври во Скопје се одржува 21. фестивал за современи уметности АКТО. По две децении постоење, манифестацијата прераснува во целогодишна едукативна и уметничка платформа. Централна точка на овогодишната програма е заборавеното кино во Железничката зграда, каде што уметниците преку перформанси, работилници и јавни дискусии ја тестираат идејата за градот како сцена.
Главната оска на 21. издание на АКТО е сместена во кино-салата на познатата Железничка зграда на улицата „Борка Талевски“. Овој објект, проектиран во 1940-тите од архитектот Михаил Дворников со намена за заеднички културен простор на станарите, повеќе од три децении е оставен на пропаѓање.
Уметничкиот директор Филип Јовановски посочува дека целта на фестивалот е да го реобмисли овој простор од едвај двесте квадратни метри како заедничко добро. Организаторите сакаат да го заштитат од агресивната комерцијална градба и да го вратат во функција на граѓаните преку концептот за „читање на зградите“.
Програмата започна на 30 септември со изведбата на перформативниот радио-есеј „Железничарот на крајот на светот“, во режија на Филип Јовановски и текст на Кристина Леловац и Максим Никифоровски. Преку ова имерзивно патување во темнина, публиката се соочува со 130 години работнички борби на железничарите и заканата од фашизмот.
Работните денови се посветени на меѓународната студентска работилница „Градот како сцена 3“, каде млади архитекти и уметници од Скопје, Нови Сад, Берлин и Прага развиваат сценографски интервенции. Во рамки на теорискиот дел, на Архитектонскиот факултет професорот Радивоје Динуловиќ одржа предавање за сценографската архитектура и политичкиот отпор низ искуствата на белградските протести и фестивалот Битеф.
Петокот, 2 октомври, е резервиран за доделувањето на јубилејната дваесетта награда ДЕНЕС во Сули ан. Настанот го организира здружението Факултет за работи што не се учат (ФРУ) во партнерство со њујоршката фондација Residency Unlimited. За престижното признание за млад визуелен уметник до 35 години годинава се натпреваруваат тројца финалисти: Јован Јосифовски, Сергеј Калеников и Ана Трајковска.
Добитникот ќе добие двомесечен резиденцијален престој во Њујорк во текот на 2027 година, додека другите двајца финалисти ќе патуваат на едномесечна резиденција во Сплит, проследена со самостојни изложби.
Завршницата на фестивалот е закажана за недела, 4 октомври, со целодневната социјална акција „Бистро на еден ден“ во дворот на Железничката зграда. Настанот предвидува перформативно солидарно готвење, креативна детска работилница за градење „град од соништата“ водена од Доротеј Нешовски, како и музичка програма со настапи во живо на Хана Корнети и диџеј-сетови на Чваре и Шеф Шеф.
Во дворот ќе учествуваат и независни локални иницијативи, меѓу кои издавачките куќи „Или-Или“ и „Шарла“, дизајнерското студио „5 до 12“, скопската кафетерија „The Dude“ и занаетчиската пивара „БАК“.
