Африка се соочува со сериозна енергетска и прехранбена криза поради нарушените испораки на нафта и вештачки ѓубрива од Блискиот Исток, додека цените на храната нагло растат низ континентот. Според анализа на Deutsche Welle, речиси два месеца трговски бродови тешко минуваат низ Ормускиот Теснец поради конфликтот меѓу Иран, САД и Израел. Тоа предизвика глобален недостиг на клучни суровини – особено нафта, дизел и ѓубрива.
Африка веќе ги чувствува последиците
Последиците се видливи низ целиот континент: необработени ниви, долги редици на бензински пумпи, прекини на струја и откажани летови.
„Ситуацијата е сериозна“, предупредува Ања Берета од германската Фондација Конрад Аденауер.
Таа потсетува дека слична криза се случи и во 2022 година по почетокот на руската инвазија врз Украина, кога Африка остана без дел од увозот на вештачки ѓубрива од Русија и Белорусија.
Дизелот станува луксуз
Во Етиопија дизелот веќе се распределува приоритетно за јавниот транспорт, додека граѓаните тешко доаѓаат до гориво за сопствените возила. Во Јужен Судан властите воведуваат плански исклучувања на струјата бидејќи термоелектраните немаат доволно мазут. Гамбија троши милиони евра за субвенционирање гориво, а Зимбабве веќе меша фосилни горива со етанол за да го ублажи недостигот.
Покрај тоа, недостигот на керозин сериозно ги погодува и африканските авиокомпании.
Уште поголем проблем е драматичниот раст на цените на вештачките ѓубрива. Пред почетокот на кризата, околу половина од светскиот сулфур за производство на фосфатни ѓубрива поминувал низ Ормускиот Теснец. Според јужноафриканското здружение Grain SA, цената на амонијакот скокнала за повеќе од 75 проценти, додека уреата поскапела околу 60 проценти во споредба со лани.
Експертите предупредуваат дека тоа директно ќе влијае врз приносите на пченка, ориз и пченица, а со тоа и врз цените на храната.
Се бара заедничко африканско решение
Како можен излез се споменува заедничка набавка на ѓубрива од страна на африканските држави, по моделот што Европска Унија го користеше за вакцините против ковид-19. Берета смета дека ова е реална и брзо применлива мерка.
„Африканските држави едноставно мора да настапат заедно“, вели таа.
На долг рок, аналитичарите оценуваат дека Африка мора да стане помалку зависна од увоз на гориво и ѓубрива. Во моментов клучни производители се Мароко и Египет, кои имаат големи резерви на фосфати, но и тие зависат од суровини од земјите од Заливот.
Во меѓувреме, нигериската компанија Dangote Group планира проширување на производството на уреа во Нигерија и Етиопија.
Решението се гледа и во електричните возила
Африканска Унија неодамна усвои стратегија за електромобилност со цел намалување на зависноста од фосилни горива.
Во моментов низ Африка има само околу 132.000 електрични возила, но лидерите на континентот веруваат дека токму тоа може да биде дел од долгорочното решение за идните глобални енергетски шокови.
