Цркви, џамии и амами на платно: Уметноста како документ за културното наследство

Националната галерија на Република Северна Македонија (НГРСМ) претставува околу 30 слики и цртежи, претежно од првата половина на 20 век.

Националната галерија на Република Северна Македонија (НГРСМ) ја отвора изложбата „Културното наследство низ делата од колекцијата на Националната галерија“, преку која уметноста се чита како визуелен архив на македонската архитектура. Поставката обединува околу 30 слики и цртежи на сакрални и профани објекти од различни региони во земјата, создадени во најголем дел во првата половина на 20 век, кога домашната ликовна сцена се градела меѓу традицијата и раниот модернизам.

Наместо класичен хронолошки преглед на уметнички правци, оваа поставка го поместува фокусот кон документарната тежина на уметничкото дело. На платната и цртежите се бележат цркви, манастири, џамии, амами и стари градски куќи, што на посетителите им дава директен увид во нивната просторна организација и декоративни решенија пред подоцнежните урбанистички или временски трансформации.

Во услови кога стариот градителски фонд низ Македонија често се соочува со запуштање, нестручни интервенции или исчезнување, ваквите визуелни записи добиваат функција на историски доказ. Изложените околу 30 дела од фондот на галеријата ја прикажуваат не само ликовната вештина на авторите, туку и реалниот изглед на објектите во моментот кога биле насликани.

Најголемиот дел од селектираните творби потекнуваат од првата половина на 20 век. Тоа е периодот во кој основоположниците и раните генерации на македонската модерна уметност излегувале на терен и ги документирале локалните амбиенти, спојувајќи ги академизмот и модернистичките влијанија со локалниот градителски контекст.

Меѓу застапените автори се Љубомир Ивановиќ, Лазар Личеноски, Ѓорѓи Ачески, Михајло Шојлев и Димитар Аврамовски Пандилов. Нивните дела ја покажуваат разновидноста на ликовните техники и индивидуалните пристапи кон истата тема – бележење на просторот во кој се преплетуваат различни културни и верски слоеви.

Преку цртежите на Ивановиќ и платната на Личеноски и Пандилов, публиката може да ги проследи архитектонските детали на старите градби од повеќе македонски региони. Секој од овие автори оставил сопствен визуелен запис за тоа како изгледале градбите што го обликувале секојдневието во минатиот век.


Автор на изложбениот концепт и раководител на проектот е вишиот кустос Маја Крстевска, во соработка со кустосот м-р Владимир Таневски. Со овој пристап, Националната галерија ја вади сопствената колекција од строгата естетска рамка и ја позиционира како релевантен извор за проучување на културната историја и промените на физичкиот простор низ времето.

е-Трн да боцка во твојот инбокс