Стршлени што градат гнезда во фасадите на станбените згради, напаѓаат пчели и се приспособуваат на живот во градски средини предизвикуваат загриженост во Словенија. Станува збор за ориенталниот стршлен (Vespa orientalis), вид чие присуство во словенечкото приморје е документирано уште во 2019 година, но во последните години се забележува негово ширење.
Во Копер се документирани 26 гнезда во шуплини на камени ѕидови, на висина од два до шест метри. Локалните служби во текот на летото интервенирале и на други локации, а словенечките медиуми на почетокот на септември известија за 38 отстранети гнезда во таа година.
Овие податоци покажуваат дека инсектите не мора да бараат природни засолништа надвор од населените места. Пукнатините во старите фасади, камените огради и затворените простори им обезбедуваат услови за развој на колонии.
Зошто пчеларите се загрижени?
Ориенталниот стршлен е познат предатор на медоносните пчели. Може да ги пресретнува пред влезот во кошницата, а постојаното присуство на предаторите може да ја намали активноста на пчелите што собираат храна.
Ова е особено проблематично за послабите пчелни семејства, кои потешко се справуваат со дополнителниот притисок.
Претставници на словенечките пчеларски организации предупредуваат дека навременото откривање и отстранување на гнездата е важно за спречување понатамошно размножување.
Овој вид може да се препознае по црвенкасто-кафеавото тело и широката жолта лента на задниот дел. Сепак, сличностите со други видови значат дека сигурната идентификација треба да им се препушти на стручни лица.
Важно е и да не се меша ориенталниот стршлен со азискиот стршлен (Vespa velutina), кој е друг вид и има различна распространетост.
Дали се опасни за луѓето?
Убодот на ориенталниот стршлен може да биде многу болен. Како и кај другите стршлени, особено сериозни последици се можни кај лица со алергија на отровот, по повеќекратни убоди или при убод во пределот на устата и грлото.
Сепак, самото присуство на ориентален стршлен не значи дека тој намерно ќе нападне човек. Опасноста расте кога гнездото е вознемирено или кога инсектите се обидуваат да ја одбранат колонијата.
Затоа не се препорачува самостојно отстранување гнезда, особено оние скриени во ѕидови или високо на фасади.
Неселективното поставување стапици исто така може да им наштети на други, корисни инсекти.
Дали ширењето може да продолжи на Балканот?
Присуството на видот во Словенија и во други јадрански области покажува дека тој може да се приспособува на различни локални услови.
Во дел од регионалните извештаи климатските промени се посочуваат како можен фактор што го олеснува ширењето на топлољубивите инсекти. Но за секоја поединечна популација треба да се утврди дали станува збор за природно ширење или пренесување преку човечки активности.
Не постои основа од овие информации да се заклучи дека во Македонија е забележана нова наезда.
Случајот во Копер, сепак, покажува колку е важно навременото следење на новите популации, особено во средини каде што пчеларството има значајна економска и еколошка улога.
