На 25 октомври 1881 година, во Малага, Шпанија, е роден Пабло Пикасо, уметникот чие име стана синоним за уметничка револуција. Сто четириесет и пет години подоцна, неговото дело сè уште нè потсетува дека уметноста не мора само да го пресликува светот: таа може да го преиспитува, да го фрагментира и да ни покаже нешто што дотогаш не сме го забележале.

Пикасо е еден од највлијателните уметници на 20 век и еден од клучните творци во развојот на кубизмот, правец што го промени начинот на кој се прикажуваат предметите, просторот и човечкото тело. Заедно со францускиот сликар Жорж Брак, тој развиваше пристап во кој предметите не се прикажуваат од една единствена перспектива, туку се разложуваат на геометриски форми и се составуваат во нова визуелна целина.

Уметникот што одби да го гледа светот само од еден агол

Пикасо уште од детството покажувал исклучителен талент за цртање. Неговиот татко, Хосе Руис Бласко, бил сликар и наставник по цртање, а семејството подоцна се преселило во Барселона, каде што младиот Пикасо го продолжил уметничкото образование.

Во 1900 година за првпат отпатувал во Париз, градот што во тоа време бил еден од главните центри на европската модерна уметност. Таму постепено се вклучил во уметничките кругови и почнал да развива сопствен визуелен јазик, надвор од академските правила.

Неговото творештво не се развивало во една права линија. Напротив, Пикасо постојано ги менувал стиловите, техниките и темите, истражувајќи различни начини на прикажување на човекот и светот околу него.

Синиот период: уметноста на осаменоста и сиромаштијата

Во раните години на 20 век, Пикасо создавал дела во кои доминираат сините и студените тонови. Овој период, познат како Синиот период, е обележан со мотиви на сиромаштија, осаменост и човечка ранливост.

Во сликите од ова време, фигурите често се издолжени, повлечени и опкружени со меланхолична атмосфера. Наместо да ги идеализира своите модели, Пикасо ги прикажувал луѓето на маргините на општеството, нивната тага и нивната изолираност. Едно од познатите дела од овој период е „Стариот гитарист“ од 1903 година.

Подоцна следувал Розовиот период, во кој палетата станала потопла, а во делата почесто се појавувале циркуски изведувачи и акробати. Промената на боите не значела откажување од сложените човечки теми, туку нов начин на нивно истражување.

Кубизмот: кога реалноста престана да има само едно лице

Во 1907 година Пикасо ја насликал „Госпоѓиците од Авињон“, дело што се смета за пресвртница во развојот на модерната уметност. Фрагментираните фигури и необичните перспективи ги предизвикале дотогашните претстави за тоа како треба да изгледа човечкото тело на платното.

Во соработката со Жорж Брак, Пикасо го развивал кубизмот, правец во кој предметите се прикажуваат преку геометриски форми и повеќе перспективи. Наместо да создава илузија на реалноста како што ја гледа окото од едно место, тој експериментирал со начини на кои различни погледи можат да постојат во една слика.

Овој пристап не останал ограничен на сликарството. Експериментите на Пикасо и Брак придонеле и за развојот на колажот, техника во која различни материјали и фрагменти се комбинираат во едно дело.

„Герника“: кога сликата станува антивоена порака

Пикасо не е запаметен само по формалните експерименти. Неговото творештво има и силна политичка и општествена димензија, највидлива во монументалната слика „Герника“, создадена во 1937 година.

Делото е реакција на бомбардирањето на баскискиот град Герника за време на Шпанската граѓанска војна. Преку искршени фигури, изобличени лица и драматични црно-бели контрасти, Пикасо ја претставил болката и ужасот на цивилите погодени од војната.

„Герника“ со текот на времето стана еден од најпознатите антивоени симболи во модерната уметност. Наместо да прикаже конкретна воена сцена на реалистичен начин, Пикасо создал композиција што ја пренесува траумата на насилството и страдањето.

Уметникот што никогаш не престана да експериментира

Пикасо не се ограничувал на сликарството. Во текот на повеќе од осум децении творештво работел и со цртеж, графика, скулптура и керамика, создавајќи огромен и стилски разновиден опус. Дури и во подоцнежните години продолжил да ги преиспитува сопствените пристапи и да се навраќа на делата на старите мајстори низ сопствената визуелна призма.

Пикасо починал на 8 април 1973 година во Мужен, Франција, на 91-годишна возраст. Неговото влијание врз модерната и современата уметност останува огромно, но неговото наследство не се сведува само на препознатливиот стил или на делата што се изложуваат во музеите.

Неговата најголема промена можеби е во самата идеја за тоа што може да биде уметноста: не само приказ на она што го гледаме, туку и начин да го преиспитаме она што мислиме дека го знаеме.

Роденденот на Пикасо е и Меѓународен ден на уметниците

25 октомври се одбележува и како Меѓународен ден на уметниците. Иницијативата ја основал канадскиот сликар Крис Меклур во 2004 година, избирајќи го датумот во чест на роденденот на Пикасо и придонесот на уметниците во општеството.

Денот е повод да се потсетиме дека уметноста не е само украс или предмет за изложување. Таа може да поставува непријатни прашања, да документира насилство, да ги прави видливи луѓето што општеството ги занемарува и да ги поместува границите на нашата имагинација.

Пикасо го промени сликарството затоа што одби да прифати дека постои само еден правилен начин да се прикаже светот. Неговото дело и денес нè потсетува дека понекогаш е потребно да ја смениме перспективата за да видиме нешто сосема ново.