Независниот академски синдикат (НАкС) остро реагира на новите законски решенија за високото образование, оценувајќи дека тие не носат вистински реформи, туку отвораат простор за зголемено политичко влијание врз универзитетите.
Според синдикатот, и покрај најавите за подобрување на квалитетот, предложените закони остануваат суштински непроменети и директно ја поткопуваат универзитетската автономија. Надлежностите на независните тела, велат тие, се префрлаат кон Министерството за образование и наука (МОН), со што се создава ризик од контрола врз клучните одлуки во високото образование.
Особено спорно е прашањето за управувањето со универзитетите. Новите решенија предвидуваат поголема моќ кај раководните структури и тела во кои учествуваат претставници на извршната власт, што отвора сомнежи за директно влијание врз развојот на институциите. Дополнително, се укинуваат дел од механизмите за демократско одлучување, како што се тајните избори за управни позиции.
Синдикатот предупредува и на сериозни слабости во финансиската автономија. Според нив, државата задржува контрола врз распределбата на средствата, вклучително и донациите и самофинансирачките активности, што може да доведе до блокади во работењето на универзитетите, па дури и до неможност за реализација на меѓународни проекти.
Кадровската политика, исто така, останува под силно влијание на институциите. Вработувањата и натаму зависат од согласности од МОН и Министерството за финансии, што, според НАкС, остава простор за селективни одлуки и притисоци. Ова, предупредуваат, може да резултира со недостиг на кадар и дури затворање на студиски програми.
Посебна загриженост предизвикуваат и новите критериуми за избор во научни звања. Синдикатот оценува дека тие се нереално високи и не се прилагодени на различните научни области, особено во услови кога финансирањето на науката е едно од најниските во Европа. Наместо да го зголемат квалитетот, ваквите услови може да доведат до одлив на млади научници од универзитетите.
Дополнителен проблем е предложената Агенција за квалитет во високото образование, во која МОН би имало директна улога. Според синдикатот, ова е спротивно на европските стандарди за независност и ја доведува во прашање објективноста на контролата врз квалитетот.
НАкС бара процесот на носење на законите да не се брза, туку да се отвори за поширока дебата со академската заедница. Без суштински измени, предупредуваат, наместо реформи, државата ризикува да добие централизиран систем со намалена автономија, ослабен квалитет и уште поголем одлив на кадар.
