Сателитите на Старлинк, услугата за интернет на компанијата СпејсИкс на Илон Маск, обезбедуваат брза интернет-врска, ресурс од кој во голема мера зависи современото војување. Украина ја прифати оваа технологија како клучна за комуникацијата на фронтот и за операциите со дронови.

Старлинк им овозможува на украинските беспилотни летала да одржуваат постабилна врска со операторите на поголеми растојанија отколку што дозволуваат традиционалните радиокомуникациски мрежи. Според Би-Би-Си, сателитската врска во одредени услови ги прави дроновите и помалку подложни на попречување на сигналот.

Неочекувано ограничување ги нарушува украинските операции

Ненадејното воведување ограничување на брзината за дроновите поврзани со Старлинк ги нарушило некои операции на теренот, изјавил висок украински функционер. Серхиј Бескрестнов соопштил дека украинските власти не биле однапред известени за ограничувањето од 160 километри на час, кое СпејсИкс го вовел во вторникот.

Според Институтот за проучување на војната (ИСВ), ова ограничување може сериозно да ги отежне обидите на Украина да пресретнува руски беспилотни летала со млазен погон. Џорџ Барос од институтот го опишува Старлинк како „рбетот на воените комуникации во Украина“, посочувајќи дека мрежата се користи во морнарицата, копнените сили и воздухопловството.

Барос, директор за иновации во ИСВ, за Би-Би-Си изјавил дека ограничувањата би можеле да имаат сериозни последици. Технологијата им овозможува на дроновите, артилеријата и командните пунктови да функционираат како поврзана мрежа во реално време, со што се скратува времето меѓу откривањето на целта и нападот.

Старлинк не функционира во Русија, но украинските дронови ја користат сателитската мрежа за комуникација со операторите за време на нападите. Според Барос, засега нема соодветна замена за оваа технологија.

Особено значајна е нејзината улога во управувањето со пресретнувачките дронови што Украина ги користи против руските беспилотни летала од типот „Шахед“. Тие можат да летаат со брзина поголема од 320 километри на час, што значи дека ограничувањето на 160 километри на час може сериозно да ја отежне нивната пресретнувачка улога.

Техничките и политичките причини за ограничувањето

Експертот за електронско војување Том Витингтон за Би-Би-Си објаснил дека сателитскиот систем ѝ овозможува на Украина да пренесува големи количества податоци, вклучително и видео, текстуални пораки и гласовни повици. Функционира слично на мобилните комуникации, но не зависи од традиционалната телекомуникациска инфраструктура на теренот.

Според Витингтон, ограничувањето практично го спречува сè што е поврзано со мрежата да се движи со брзина поголема од 160 километри на час. Тоа може да ја отежне навигацијата на дроновите во Украина, вклучително и на окупираните територии.

Советникот на украинскиот претседател Володимир Зеленски, Серхиј Бескрестнов, смета дека ограничувањето можеби не е случајно и го поврзува со најновите тензии меѓу Киев и Вашингтон. Американскиот претседател Доналд Трамп ги критикуваше украинските напади со долг дострел врз руските нафтени рафинерии и повика на промена на украинското раководство. Според написот, критиките ги поддржал и Илон Маск.

Старлинк и Старшилд не се ист систем

Случајот повторно го отвори прашањето за разликите меѓу Старлинк и Старшилд – воената верзија на сателитската мрежа што СпејсИкс ја разви за американското Министерство за одбрана. Иако двата система во голема мера се потпираат на иста сателитска технологија, тие имаат различна намена и различен модел на управување.

По критиките од Украина, Маск на социјалната мрежа Икс сугерираше дека за ограничувањата што ги погодуваат украинските сили би можела да биде одговорна американската влада.

„Системите Старшилд се во сопственост на американската влада и под нејзина контрола“, напиша Маск. Тој додаде дека за сите ограничувања на брзината или употребата на овие системи одлучува американската војска, а конечната одлука е на претседателот на САД.

За разлика од нив, Старлинк е комерцијална услуга во сопственост и под контрола на СпејсИкс. Маск наведе дека нејзината употреба е ограничена на цивилни и одбранбени активности и дека не треба да се користи за офанзивни воени операции, бидејќи тоа би било несоодветно за комерцијална компанија.

Старлинк се користел и од руските сили

Сателитските комуникации на СпејсИкс се покажаа како значајни за војувањето во Украина, но извештаите укажуваат дека технологијата ја користеле и руските сили, вклучително и во операции како нападот врз патнички воз.

Претходно оваа година, Маск соопшти дека пристапот до терминалите на Старлинк за руските сили бил оневозможен. Според написот, тоа го забавило нивното напредување и предизвикало проблеми во командувањето.

Русија ја започна целосната инвазија врз Украина во 2022 година. Според податоците наведени во изворниот напис, Москва контролира околу 20 проценти од украинската територија.

Случајот со ограничувањето на брзината покажува колку современите воени операции зависат од комерцијалната сателитска инфраструктура и од одлуките на приватните технолошки компании. За Украина, Старлинк не е само средство за интернет-пристап, туку и важна алка во поврзувањето на дроновите, артилеријата и командните структури на фронтот.