Будењето во мугри кај постарите лица не е само навика, туку директна последица од биолошкото стареење на мозокот и намалената пропустливост на светлина низ очите. Како што телото старее, нервните врски побавно ги читаат сигналите од околината што го одредуваат 24-часовниот ритам. Истовремено, очните промени како катарактата испраќаат погрешна порака до мозокот дека ноќта настапила многу порано, предизвикувајќи прерано лачење мелатонин и предвремено утринско будење.
Раното станување од кревет и заспивањето уште во првите вечерни часови се директно поврзани со начинот на кој нервниот систем ги обработува надворешните фактори. Сигналите како зајдисонцето, дневната светлина, термините за оброци и физичката активност му служат на телото како главни ориентири за одредување на времето од денот. Кај помладите луѓе овие дразби јасно го означуваат преминот кон ноќниот одмор, додека кај повозрасните таа врска слабее.
Д-р Саирам Партасарати, директор на Центарот за спиење и циркадијални науки при Универзитетот во Аризона, појаснува дека нервните патишта што ги спроведуваат овие информации подлежат на истиот процес на дегенерација како и целиот мозок. Поради тоа, телото на постариот човек се заморува значително порано отколку кај помладите генерации во семејството, што резултира со будност уште пред изгрејсонце.
Промените во сетилото за вид претставуваат втор клучен механизам кој го поместува распоредот на спиење. Професорката по психологија на Универзитетот во Мичиген, Синди Лустиг, посочува дека намалениот интензитет на светлина што стигнува до мозокот директно го нарушува местењето на биолошкиот часовник.
Ова нарушување е особено изразено при појава на катаракта, честа дијагноза кај повозрасната популација која предизвикува заматување на очната леќа. Поради намалениот влез на светлина во окото, мозокот регистрира самрак многу порано од реалното време, па епифизата почнува предвреме да лачи мелатонин – хормонот одговорен за заспивање. Истражувањата потврдуваат дека оперативниот зафат за отстранување на катарактата директно го подобрува квалитетот и времетраењето на сонот преку обновување на природниот проток на светлина. За домашни услови, каде што долгите листи за чекање за рутински офталмолошки интервенции во јавното здравство се честа пречка за пензионерите, ова откритие дополнително ја нагласува потребата од навремени очни прегледи.
Наместо вообичаениот совет за гасење на екраните пред спиење, експертите во овој случај препорачуваат спротивна тактика за оние што сакаат да го продолжат утринскиот сон. Д-р Партасарати советува изложување на посилна светлина во доцните попладневни часови, отприлика половина час до еден час пред зајдисонце, во времетраење од околу два часа. Ова може да се постигне со прошетка пред самрак, користење осветлени таблети за читање, појачано собно осветлување или гледање телевизија со светла слика.
Силната светлина испраќа порака до мозокот дека денот сè уште трае, со што се одложува лачењето на мелатонинот и се овозможува подолго спиење наутро. Професорката Лустиг потсетува дека алкохолот пред легнување треба целосно да се избегнува бидејќи ја уништува архитектурата на сонот, додека утринското сонце и редовната физичка активност претставуваат најдобра природна потпора за одржување рамномерен дневен ритам.
