Повисока плата не значи секогаш и подобар животен стандард. Ова го покажуваат најновите американски економски податоци, според кои зголемувањето на заработката во последните две години речиси целосно е изедено од растот на цените.

Според анализата на „Бизнис инсајдер“, просечната часовна заработка во САД во јануари 2025 година изнесувала 35,84 долари, што пресметано според денешната куповна моќ одговара на приближно 37,79 долари.

Во септември 2026 година просечната часовна плата достигнала 37,81 долари.

Тоа значи дека, иако номиналната заработка пораснала, реалната куповна моќ во набљудуваниот период практично стагнирала.

Повеќе пари на сметка, исто во продавница

Разликата меѓу номиналната и реалната плата е еден од најважните показатели за животниот стандард.

Номиналната плата покажува колку пари добива работникот, додека реалната плата покажува колку производи и услуги може да купи со тие пари.

Доколку платата порасне за пет отсто, а цените за исто толку, работникот практично не станал побогат.

Токму ова е проблемот со кој се соочуваат многу домаќинства во период на продолжена инфлација.

Во САД, годишната инфлација во септември достигнала 3,7 отсто, додека цените на бензинот за само еден месец пораснале за 9,1 отсто.

Поскапувањето на горивата дополнително влијае врз транспортот, испораката на производите и трошоците на компаниите.

Платите растат, но парите исчезнуваат

Психолошкиот ефект на инфлацијата е особено изразен кога поскапуваат производите што се купуваат секојдневно.

Граѓаните можеби не ги следат редовно економските показатели, но веднаш забележуваат кога за истиот износ пари купуваат помалку производи.

Дури и кога инфлацијата забавува, цените не мора да се намалат. Побавната инфлација најчесто значи дека цените продолжуваат да растат, но со помала брзина.

Затоа забавувањето на инфлацијата не секогаш создава чувство на финансиско олеснување.

Македонската дилема: колку навистина вреди покачувањето?

Слична дилема се отвора и во Македонија, каде што растот на платите сè почесто се споредува со поскапувањето на храната, домувањето и основните животни потреби. Иако официјалните статистички податоци покажуваат дека заработката се зголемува, синдикалните пресметки предупредуваат дека трошоците за живот продолжуваат да го притискаат семејниот буџет.

Од март 2026 година минималната нето-плата во Македонија изнесува 26.046 денари, откако со редовното законско усогласување беше зголемена за околу 1.667 денари. Просечната месечна нето-плата, пак, во јули достигна 48.499 денари, што претставува номинален годишен раст од 7,1 отсто, според Државниот завод за статистика.

Но, овие бројки добиваат поинакво значење кога ќе се споредат со износот што е потребен за покривање на основните трошоци на едно семејство.

Според Сојузот на синдикатите на Македонија, синдикалната минимална кошница во септември 2026 година достигна 69.432 денари, што е за 4.355 денари повеќе во споредба со истиот месец лани. За само две години нејзината вредност се зголемила за 8.126 денари.

Тоа значи дека за покривање на пресметаните минимални потреби на четиричлено семејство не се доволни ниту две минимални плати, кои заедно изнесуваат 52.092 денари. На вакво домаќинство би му недостигале уште 17.340 денари месечно.

Доколку семејството живее под кирија, финансискиот притисок е уште поголем. Според синдикалната пресметка, за домаќинство што изнајмува стан од 60 квадратни метри потребни се 84.807 денари месечно. Тоа е речиси 33.000 денари повеќе од две минимални плати.

Само за храна и пијалаци, според септемвриската синдикална кошница, биле потребни 25.259 денари, односно повеќе од една третина од вкупните пресметани трошоци.

Синдикатите бараат 600 евра минимална плата и раст на останатите заработки

Токму растот на животните трошоци е во центарот на барањата за повисоки плати. Сојузот на синдикатите на Македонија во текот на 2026 година организираше протести и блокади, барајќи минималната плата да се зголеми на 600 евра, односно 36.960 денари, како и линеарно покачување на сите останати плати за најмалку 6.000 денари.

Разликата меѓу сегашната минимална плата и бараниот износ е 10.914 денари, или речиси 42 отсто. Но, дури и ако минималната плата се зголеми на 600 евра, две такви плати би изнесувале 73.920 денари, што е само 4.488 денари над вредноста на септемвриската синдикална кошница, без дополнителниот трошок за изнајмување стан.

И опозициската СДСМ во септември повторно поднесе законски предлог за минимална плата од 600 евра, со предвидена поддршка за придонесите на приватните компании.

Од друга страна, Владата остана на законското усогласување на минималната плата, кое се пресметува врз основа на движењето на просечната заработка и трошоците за живот. Редовното усогласување се врши во март, а прашањето за дополнително зголемување останува предмет на политички и социјален дијалог.

Кириите и осамостојувањето стануваат сè поголем товар

Особено чувствителна е положбата на младите кои се обидуваат да се осамостојат. За нив, проблемот не е само во цените на прехранбените производи, туку и во високите трошоци за изнајмување стан, транспорт, сметки и секојдневни потреби.

Млад човек со минимална плата од 26.046 денари има ограничен простор за самостојно домување, особено во Скопје, каде што изнајмувањето стан може да одземе значителен дел од месечните приходи.

Иако инфлацијата во септември 2026 година остана непроменета во однос на август, тоа не значи дека цените се вратиле на претходното ниво. Одделни производи и услуги и понатаму чинат значително повеќе отколку пред неколку години.

Затоа, вистинското прашање не е само колку пораснала просечната или минималната плата, туку колку од тој раст останува откако ќе се платат основните животни трошоци.

Растот на заработката е важен економски показател, но за граѓаните реалниот напредок се мери поинаку – според тоа дали на крајот од месецот им остануваат повеќе пари и дали со својата плата можат да си дозволат подобар живот.