Венецуела се наоѓа на едно од најсеизмички активните подрачја во регионот, каде се судираат и се поместуваат Карипската и Јужноамериканската тектонска плоча.
Силните земјотреси што ја погодија Венецуела се последица на сложеното движење долж границата меѓу Карипската и Јужноамериканската тектонска плоча. Земјата се наоѓа во зона каде што плочите не се само „судираат“, туку и се лизгаат една покрај друга, создавајќи голем притисок во раседите.
Кога тој притисок се ослободува нагло, настанува земјотрес. Колку е поголем делот од раседот што ќе се помести и колку е побрзо тоа движење, толку посилен може да биде потресот.
Според Американскиот геолошки институт, еден од силните потреси во Венецуела бил поврзан со плитко хоризонтално раседување во близина на границата меѓу Карипската и Јужноамериканската плоча. Тоа значи дека блокови од земјината кора се поместиле странично еден покрај друг, наместо едниот да се подвлече под другиот.
Што значи плитко хоризонтално раседување?
Плитко хоризонтално раседување, познато и како strike-slip расед, се случува кога две страни на раседот се движат хоризонтално една покрај друга. Овој тип раседи може да создаде многу силно тресење, особено ако земјотресот е плиток, односно ако се случи релативно блиску до површината.
Плитките земјотреси често се почувствуваат посилно на површината, бидејќи енергијата има пократок пат до населените места. Затоа дури и релативно малата разлика во длабочина може да има големо значење за штетите.
Кај ваквите земјотреси не станува збор за „точка“ на картата, туку за движење долж поширок дел од раседот. Сеизмичката енергија се ослободува по должина на раседна зона, што може да предизвика силно и подолго тресење.
Зошто Венецуела е ризична зона?
Северниот дел на Венецуела лежи долж активна тектонска граница. Таму Карипската плоча и Јужноамериканската плоча се движат една во однос на друга, а тоа создава мрежа од раседи што можат да произведат силни земјотреси.
USGS наведува дека јужната граница на Карипската плоча со Јужноамериканската плоча е зона со активни раседи и десно-латерални хоризонтални поместувања, што е типично за дел од сеизмичноста во северна Венецуела.
Со други зборови, земјата не е погодена од „неочекуван“ феномен, туку од процес што е дел од нејзината геолошка реалност. Проблемот е што кога ваков процес ќе се случи блиску до големи населени места, последиците можат да бидат сериозни.
Зошто два силни удари се случуваат толку блиску еден до друг?
Кога два силни земјотреси се случуваат во многу краток временски период, тоа може да укажува на сложен процес на пукање во раседната зона. Првиот потрес може да го промени притисокот во соседен дел од раседот, што потоа може да предизвика втор силен удар.
Таквите настани покажуваат дека раседот не се однесува како една едноставна линија, туку како сложен систем од поврзани пукнатини и сегменти. Кога еден дел ќе се активира, може да влијае врз друг.
Затоа сеизмолозите внимателно ги следат последователните удари по голем земјотрес. Тие можат да бидат послаби, но понекогаш и доволно силни за дополнително да оштетат веќе ослабени објекти.
Опасноста од последователни удари останува
По силни земјотреси речиси секогаш следува серија последователни потреси. Тие се нормален дел од процесот на „прилагодување“ на земјината кора по главниот удар.
Опасноста е тоа што веќе оштетените згради, патишта, мостови и инфраструктура можат да бидат дополнително нарушени и од послаб земјотрес. Затоа властите и спасувачките служби обично предупредуваат граѓаните да не се враќаат во оштетени објекти додека не бидат проверени.
Во Венецуела, каде силните потреси биле почувствувани во густо населени области, ризикот од последователни удари останува важен дел од кризата.
Земјотресите не можат точно да се предвидат, но може да се разбере каде постои поголем ризик и зошто. Венецуела се наоѓа на активна тектонска граница, а тоа значи дека силни земјотреси се можни и во иднина.
Најважни се градежните стандарди, навременото информирање, плановите за евакуација и брзата процена на оштетените објекти по земјотрес. Во земји со активни раседи, токму подготовката често ја прави разликата меѓу природна појава и катастрофа.
