Западнонилскиот вирус најчесто се пренесува преку каснување од заразен комарец. Светската здравствена организација наведува дека околу 80 проценти од заразените луѓе немаат симптоми. Кај дел од останатите може да се појават температура, главоболка, замор, болки во телото, повраќање или осип. Многу поретко, инфекцијата може да го зафати нервниот систем и да предизвика сериозна болест.

За луѓето не постои вакцина против Западнонилскиот вирус, па главната заштита е спречувањето на каснувањата.

Не избирајте само бренд, проверете ја активната состојка

На предната страна од пакувањето обично стојат ветувања за повеќечасовна или целоноќна заштита. Поважниот податок се наоѓа на декларацијата.

Американскиот Центар за контрола и превенција на болести ги наведува ДЕЕТ, икаридин, ИР3535 и ПМД, односно формулирано масло од лимонски еукалиптус, меѓу активните состојки што обезбедуваат заштита од комарци кога се употребуваат според упатството.

Поголемиот процент на активна состојка најчесто значи подолго траење на заштитата, а не нужно посилно дејство во моментот на нанесување. Не треба автоматски да се избира највисоката концентрација. Производот треба да одговара на времето што ќе го поминеме надвор, местото, возраста и упатствата на производителот.

За кратко седење во град или на тераса

За прошетка, седење во парк или вечер помината на тераса може да се користи репелент за кожа со една од проверените активни состојки. Се нанесува само на откриените делови од кожата и, доколку производителот го дозволува тоа, на облеката.

Не треба да се прска под облеката, директно во лицето, околу очите и устата, врз исеченици или врз иритирана кожа. За лицето, мала количина прво се нанесува на дланките, а потоа внимателно се распоредува.

Ако се користи и средство за сончање, прво се нанесува заштитата од сонце, а потоа репелентот.

За двор, кампување и подолг престој во природа

При подолг престој покрај река, езеро, канал, шума или површина со густа вегетација потребна е покомплетна заштита. Репелентот е само еден дел од неа.

Најдобро е да се носат светла облека, долги ракави, долги панталони, чорапи и затворени обувки. Репелентот се нанесува на преостанатата откриена кожа и се обновува точно според упатството на пакувањето. Потењето, капењето и бришењето со крпа можат да го скратат времетраењето на заштитата.

Препаратите со перметрин се наменети за третирање облека и опрема само ако тоа е јасно наведено на декларацијата. Перметрин не се нанесува директно на кожа.

Кога комарците се најактивни

Комарците што најчесто се поврзуваат со пренесувањето на Западнонилскиот вирус се поактивни од самрак до зори. Во овој период треба да се обрне дополнително внимание на заштитата, особено во близина на застоена вода и вегетација.

Тоа не значи дека преку ден нема ризик. Други видови, вклучувајќи го и тигрестиот комарец, можат активно да касаат во текот на денот. Практичното правило е едноставно: ако во околината има комарци, заштитата треба да се користи без оглед на часот.

Што да се користи во домот

Најефикасната домашна заштита почнува со физичка пречка. Мрежите на прозорците и вратите го намалуваат влегувањето на комарците, а мрежата околу кревет, детско креветче или количка обезбедува дополнителна заштита.

Електричните испарувачи, таблети и течности против комарци можат да бидат дополнителна мерка, но мора да се користат според декларацијата, особено во простории каде што престојуваат деца, бремени жени, лица со астма или домашни животни. Треба да се почитуваат упатствата за големината и проветрувањето на просторијата.

Аеросолните инсектициди се наменети за просторот, а не за нанесување на кожата. По употребата треба да се следат правилата за напуштање и проветрување на просторијата наведени на производот.

Вентилаторот може да помогне на тераса или во соба бидејќи го отежнува летањето и слетувањето на комарците, но не е замена за мрежа или репелент.

Како безбедно да се заштитат децата

За децата треба да се избере производ што е дозволен за нивната возраст. Возрасен човек треба да го нанесе репелентот, без прскање директно кон лицето на детето.

Средството не се нанесува на детските дланки бидејќи децата често ги допираат очите и устата. Центарот за контрола и превенција на болести не препорачува производи со масло од лимонски еукалиптус или ПМД за деца помлади од три години.

Кај бебиња, првата линија на заштита се облека што ги покрива рацете и нозете и мрежа над количката или носилката. Секогаш треба да се следат возраста и ограничувањата наведени на конкретниот производ.

Дали природните масла и алките се доволни

Ознаката „природно“ не значи автоматски дека производот е поефикасен или побезбеден. Чистото етерично масло од лимонски еукалиптус не е исто што и стандардизираниот репелент со ПМД. Центарот за контрола и превенција на болести не го препорачува чистото етерично масло како замена за проверен репелент.

Алките, лепенките и ултразвучните уреди не треба да бидат единствената заштита во средина со многу комарци. Тие не обезбедуваат рамномерна заштита на целата откриена кожа.

Дворот е првото место за превенција

На комарците им е доволна мала количина застоена вода за размножување. Најмалку еднаш неделно треба да се празнат и чистат подлошките под саксиите, кофите, садовите за вода, детските играчки, олуците и сите предмети во кои се собира дождовница.

Садовите за складирање вода треба да бидат добро затворени. Водата за домашните животни треба редовно да се менува, а дворот да се проверува по секој дожд.

Оваа мерка не го штити само едно домаќинство. Отстранувањето на местата за размножување го намалува бројот на комарци и во непосредното соседство.

Кога треба да се побара лекарска помош

Каснувањето од комарец најчесто предизвикува само локално црвенило и чешање. Сепак, висока температура, силна главоболка, осип, изразена слабост, вкочанет врат, дезориентација, тресење или мускулна слабост бараат лекарска процена.

Постарите лица и луѓето со ослабен имунитет имаат поголем ризик од потешка форма на болеста. При сериозни или невролошки симптоми не треба да се чека тие да поминат самостојно.

Најдобрата заштита од комарци не е еден производ. Таа е комбинација од соодветен репелент, облека, мрежи на прозорците и редовно отстранување на застоената вода. Производот делува само додека правилно се користи, а превенцијата почнува уште пред првото каснување.

Извори

Светска здравствена организација: Западнонилски вирус
Европски центар за превенција и контрола на болести: Информации за инфекцијата со Западнонилски вирус
Центар за контрола и превенција на болести на САД: Спречување каснувања од комарци