Поранешниот косовски претседател и еден од некогашните водачи на Ослободителната војска на Косово, Хашим Тачи, в среда, на 16 септември, треба да ја слушне првостепената пресуда во процесот за воени злосторства и злосторства против човештвото.

Заедно со Тачи, обвинети се поранешните функционери на ОВК Кадри Весели, Реџеп Селими и Јакуп Красниќи. Сите четворица се изјаснија за невини и ги отфрлаат обвиненијата.

Постапката не ја води поранешниот Меѓународен кривичен трибунал за поранешна Југославија, туку Специјализираните совети на Косово. Судот е дел од косовскиот правен систем, но е сместен во Хаг и во него работат меѓународни судии и обвинители.

Десет точки од обвинението

Тачи, Весели, Селими и Красниќи се обвинети по шест точки за злосторства против човештвото:

• прогон;
• затворање;
• други нечовечки постапки;
• тортура;
• убиство;
• присилно исчезнување лица.

Тие се обвинети и по четири точки за воени злосторства:

• незаконско или произволно апсење и притворање;
• сурово постапување;
• тортура;
• убиство.

Според обвинението, делата биле извршени од најмалку март 1998 до септември 1999 година, на повеќе локации во Косово, како и во Кукс и Цахан во северна Албанија.

Обвинителството тврди дека припадници на ОВК извршиле злосторства врз стотици цивили и лица кои не учествувале во непријателствата. Како цели на наводниот прогон се наведуваат луѓе за кои се сметало дека се противници на ОВК, меѓу нив Срби, Роми и Албанци означени како соработници на српските власти или како политички противници.

Според обвинителството, злосторствата биле дел од поширок и систематски напад, а четворицата обвинети сносат индивидуална кривична одговорност врз основа на нивните функции и наводниот придонес во заедничкиот план.

Ова се наводи на обвинителството кои судот треба да ги оцени во пресудата. Тачи и другите обвинети не се правосилно осудени и ја задржуваат презумпцијата на невиност.

Процес што трае од 2023 година

Првичното обвинение беше потврдено во октомври 2020 година. По апсењето, четворицата беа префрлени во притворската единица на Специјализираните совети во Хаг во ноември истата година.

Судењето почна на 3 април 2023 година. Во текот на постапката пред судот сведочеле 134 лица, додека во процесот учествуваат 156 жртви. Изведувањето докази заврши во декември 2025 година, а завршните зборови беа одржани во февруари 2026 година.

Обвинителството побара казна од 45 години затвор за секој од четворицата обвинети. Одбраната бара ослободителни пресуди.

Објавувањето на пресудата е закажано за 16 септември во 10 часот. Рочиштето ќе биде јавно и ќе може да се следи преку интернет-страницата на судот. Специјализираните совети наведуваат дека продолженото време за одлучување било потребно поради обемот на доказите и сложеноста на процесот.

Тачи е обвинет и во одделна постапка

Покрај главниот процес, против Тачи се води и одделна постапка за попречување на правдата. Во тоа обвинение се тврди дека во 2023 година, додека бил во притвор, споделувал доверливи информации за сведоци и давал упатства како да се влијае врз нивните искази.

Тачи се изјасни за невин и по овие обвиненија. Одделниот предмет не е опфатен со пресудата што треба да биде објавена на 16 септември.

Американската амбасада предупредува на големи собири

Во пресрет на пресудата, Амбасадата на САД во Приштина предупреди дека в среда се очекуваат масовни демонстрации во центарот на главниот град и во други поголеми градови во Косово.

Можни се затворања на улици и сериозни нарушувања на сообраќајот. На американските државјани им е препорачано да ги избегнуваат местата на собирање, а персоналот на Амбасадата да ги ограничи непотребните патувања.

Слично предупредување објавија и британските власти, наведувајќи дека големите собири на 16 септември може да го нарушат јавниот и градскиот превоз.

Неколку дена пред пресудата, илјадници граѓани веќе учествуваа на „Маршот за слобода“ во Приштина, барајќи ослободување на четворицата поранешни водачи на ОВК. Поддржувачите го сметаат процесот за неправеден и тврдат дека со него се доведува во прашање карактерот на вооружената борба на ОВК.

Од друга страна, Специјализираните совети нагласуваат дека не ѝ судат на ОВК како организација, туку ја испитуваат индивидуалната кривична одговорност на обвинетите за конкретни злосторства.