Врховниот суд на Соединетите Американски Држави донесе значајна одлука со која ѝ овозможи на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп веднаш да ја укине привремената хуманитарна заштита за околу 350.000 државјани на Хаити и 6.000 државјани на Сирија кои легално престојуваат во земјата. Со тоа се отвора можност тие да бидат депортирани.
Одлуката е донесена со шест гласа „за“ и три „против“, со што се поништуваат претходните пресуди на пониските судови кои ја блокираа мерката. Станува збор за една од најголемите судски победи за имиграциската политика на Трамп.
Што претставува програмата TPS?
Привремениот заштитен статус (TPS) е федерална програма воспоставена во 1990 година за да ги заштити мигрантите од депортација кога нивните матични земји се погодени од војни, природни катастрофи или други вонредни околности. Во моментов, програмата опфаќа околу 1,3 милиони луѓе од 17 земји.
Државјаните на Хаити го добија овој статус по катастрофалниот земјотрес во 2010 година, а заштитата повеќепати беше продолжувана поради насилството и безбедносната криза во земјата. За Сиријците, TPS беше воведен во 2012 година, по почетокот на граѓанската војна.
Од враќањето на Трамп во Белата куќа во јануари 2025 година, неговата администрација настојува да ја укине оваа заштита за 13 од вкупно 17 земји опфатени со програмата.
Судот: Владата има право сама да одлучува
Конзервативното мнозинство во Врховниот суд оцени дека имиграциските власти имаат исклучиво право да одлучуваат за укинување на TPS, без можност судовите да интервенираат. Во издвоено мислење, либералната судијка Елена Кејган остро ја критикуваше пресудата, предупредувајќи дека таа ќе има драматични последици врз стотици илјади луѓе.
„Стотици илјади животи ќе бидат откорнати од корен, најверојатно засекогаш“, напиша таа.
Загриженост кај организациите за човекови права
Адвокатите и организациите кои ги застапуваат корисниците на TPS предупредуваат дека пресудата може да ги изложи мигрантите на сериозни ризици доколку бидат вратени во земјите од кои избегале. Според нив, илјадници семејства веќе со години живеат и работат во САД, нивните деца посетуваат американски училишта, а многумина се дел од работната сила.
Организацијата FWD.us наведува дека околу 200.000 Хаиќани со TPS работат во американската економија, меѓу кои има околу 15.000 земјоделски работници и 13.000 медицински сестри, кои заедно придонесуваат со речиси 5,9 милијарди долари годишно.
Администрацијата ја поздрави одлуката
Од американското Министерство за внатрешна безбедност ја поздравија пресудата, оценувајќи дека станува збор за „победа на владеењето на правото“.
Според администрацијата на Трамп, привремената заштита со текот на времето прераснала во фактичка трајна дозвола за престој, што, според нив, не било првичната цел на програмата.
Со оваа одлука, правниот пат за укинување на TPS станува значително полесен, а неизвесноста се зголемува и за мигрантите од други држави, меѓу кои Ел Салвадор, Либан, Судан и Украина, чиј статус треба повторно да биде разгледуван во текот на годинава.
