Предијабетесот не е конечна дијагноза, туку предупредување на метаболизмот кое може целосно да се повлече пред да прерасне во дијабетес тип 2. Истражувањата на британскиот професор Рој Тејлор покажуваат дека главниот поттикнувач не е вкупната тежина на вагата, туку пречекорувањето на личниот праг за безбедно складирање масти. Кога вишокот маснотии ќе навлезе во внатрешните органи, телото ја губи контролата врз регулацијата на глукозата без видливи надворешни симптоми.
Кога внесуваме јаглехидрати, телото ги разложува на глукоза, а панкреасот лачи инсулин за да ја внесе таа енергија директно во клетките. Дијабетес тип 2 настанува кога овој систем ќе развие инсулинска резистенција. Сепак, состојбата никогаш не се појавува одеднаш. Во фазата на предијабетес, нивото на глукоза постепено се искачува над нормалните граници, но сè уште не ги исполнува критериумите за хронична болест.
Предијабетесот речиси никогаш не покажува очигледни симптоми, па затоа лабораториската анализа на крвта останува единствен веродостоен показател. Најчесто користен параметар е тестот за гликиран хемоглобин (HbA1c), кој го пресметува тримесечниот просек на глукозата. Вредностите меѓу 5,7 и 6,4 проценти сигнализираат предупредување за преземање брзи мерки во животниот стил.
Истражувањата на проф. Рој Тејлор од Универзитетот во Њукасл потврдуваат дека ризикот не зависи исклучиво од индексот на телесна маса (BMI). Секој човек има генетски одреден личен праг до кој организмот може безбедно да ги задржува мастите под самата кожа.
Кога тој простор ќе се исполни до максимум, вишокот маснотии почнува да се насобира онаму каде што му штети на метаболизмот – околу внатрешните органи и директно во нивното ткиво. Овој феномен во медицинската литература се води како TOFI (на англиски: thin outside, fat inside) или метаболички дебели лица со нормална тежина.
Овие луѓе изгледаат витко, но нивниот црн дроб веќе испушта неконтролирани количини глукоза во крвотокот, додека мастите наталожени во панкреасот ја парализираат работата на бета-клетките задолжени за производство на инсулин. Процесот на таложење масти во црниот дроб го достигнува својот максимум токму пред официјалното развивање на дијабетес тип 2.
Кај нас, но и низ целиот регион, редовните систематски прегледи и анализи на HbA1c кај помладата популација ретко се применуваат додека не се појават конкретни симптоми. Тоа создава сериозна задоцнета дијагностика, бидејќи дури и младите луѓе со навидум здрава фигура можат да развијат сериозна инсулинска резистенција поради седечкиот начин на живот и рафинираната храна.
Промената на секојдневните навики и зголемувањето на физичката активност овозможуваат намалување на висцералните масти и враќање на шеќерот во безбедна зона, понекогаш дури и без драстичен пад на вкупните килограми. Покрај генетиката и возраста над 45 години, како ризични фактори се издвојуваат седењето, покачениот крвен притисок, семејната историја на дијабетес, како и претходниот гестациски дијабетес во бременоста.
Официјалните протоколи на здравствените организации, вклучително Американската асоцијација за дијабетес (ADA) и Центрите за контрола и превенција на болести (CDC), препорачуваат секој со семејна предиспозиција или физичка активност помала од трипати неделно да направи навремена лабораториска консултација со матичен лекар.
