Ведрана Рудан: Остриот глас што без пардон удираше по неправдите

Без страв од политичките и црковните моќници, хрватската авторка со децении го креваше гласот против корупцијата, национализмот и системскиот угнетувач.
Фото: United Union, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

На 76-годишна возраст почина Ведрана Рудан, една од најгласните и најбескомпромисните колумнистки и писателки во регионот. Нејзиното заминување остава празнина во општествениот простор каде што таа со години дејствуваше како отворена критичарка на власта, борец за правата на жените и остар противник на било каков облик на национализам и конзервативизам.

Преку својот блог и колумни, Рудан водеше постојана борба против политичкиот естаблишмент. Нејзиниот остар јазик и употребата на иронија служеа како алатка за разградување на лажниот морал на моќниците. Таа не штедеше ниту една власт, а политичарите отворено ги нарекуваше со вистинското име кога сметаше дека ги злоупотребуваат ресурсите и довербата на граѓаните. За неа, институциите што не им служат на луѓето беа главен извор на општествениот фрустрациски пекол.

Во своите најчитaни текстови, авторката директно се спротивставуваше на обидите за ревизија на историјата и пребројувањето на жртвите од минатите војни. Во еден од нејзините позабележани извадоци, таа ја опиша регионалната реалност како состојба во која политичките елити го одржуваат народот во заложништво, нарекувајќи ја амбиентот „земја на крв и идиоти во која се брои минатото додека младите заминуваат“.

Нејзината бескомпромисност беше посебно изразена во заштитата на репродуктивните права на жените и отпорот кон конзервативните иницијативи што се обидуваа да ги ограничат граѓанските слободи.

Нејзиниот бунт не беше самите за себе, туку за заштита на оние што немаа можност да бидат слушнати. Без оглед на притисоците и осудите од традиционалните и десничарските кругови, таа остана еден од ретките гласови кои без задршка пишуваа за распадот на здравствениот систем, корупцијата во судството и занемарувањето на работниците. Нејзините текстови остануваат пример за тоа како новинарството и пишаниот збор можат да служат како бескомпромисен отпор против сите облици на моќ.

е-Трн да боцка во твојот инбокс