На 19 ноември во над 80 земји се одбележува Меѓународниот ден на мажите со фокус на машкото здравје, позитивните примери и родовата еднаквост. Податоците за Македонија и светот покажуваат дека родовите стереотипи и притисокот момчињата да не покажуваат слабост носат висока цена за целото општество. Во 2024 година, дури 76 проценти од сите самоубиства во земјава ги извршиле мажи, додека статистиката на Министерството за внатрешни работи бележи илјадници пријави за семејно насилство.
Меѓународниот ден на мажите не е официјално признат од Обединетите нации, а во 1999 година го возобнови универзитетскиот професор Џером Тилуксинг во Тринидад и Тобаго, избирајќи го роденденот на својот татко. Главната тема за 2026 година гласи „Иднината е сечија“ (The Future Is Everyone), а организаторите повторно бараат официјално признавање од Обединетите нации. Еден од шесте основни столба на овој датум е подобрувањето на родовите односи и промоцијата на родовата еднаквост, со цел да се надмине поделбата на мажи против жени и да се согледа штетата што крутите норми им ја нанесуваат на сите.
Податоците на Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) и Државниот завод за статистика (ДЗС) покажуваат загрижувачки дисбаланс во менталното здравје. Во текот на 2024 година, од вкупно 89 регистрирани самоубиства во Македонија, 68 биле мажи, што претставува околу 76 проценти. Просекот во последните пет години изнесува околу 75 мажи годишно, а слична слика бележи и статистиката од 2015 година, кога 82 од вкупно 114 самоубиства биле кај мажи.
Слична појава потврдуваат и глобалните мерења на Институтот за здравствени метрики и евалуација (ИХМЕ). Светската стапка на смртност од самоубиство во 2025 година изнесува 12,8 на 100.000 жители кај мажите наспроти 5,4 кај жените, иако жените имаат 49 проценти повеќе обиди за самоубиство. Истовремено, глобалните податоци на ДЗС укажуваат дека депресијата почесто се дијагностицира кај жените (5,1 процент наспроти 3,6 проценти кај мажите), што упатува на потребата од посериозен пристап кон навременото препознавање на симптомите кај мажите.
Истражувањето спроведено во САД, Велика Британија и Мексико врз 3.600 мажи на возраст од 18 до 30 години ја мери поврзаноста меѓу таканаречената „кутија на машкоста“ (Man Box), односно збирот општествени правила за тоа како треба да се однесува еден маж, и нивното однесување. Резултатите објавени од Универзитетот во Питсбург покажуваат дека мажите кои силно ги прифаќаат крутите родови норми имаат двојно поголема веројатност за појава на депресија и суицидални мисли, како и значително повисоки стапки на насилно однесување. Дополнителна австралиска студија врз 829 момчиња го потврдува истото поврзување меѓу традиционалните очекувања за потиснување на емоциите и појавата на суицидални мисли.
Дел од научните трудови истовремено бележат дека мажите со традиционални ставови понекогаш пријавуваат повисоко општо задоволство од животот, но се поодвоени од сопствените емоции. На Балканот, анализата на организацијата „Ју-ен Вимен“ (UN Women) за младите во Македонија покажува дека 79 проценти од испитаниците ја препознаваат силната улога на традиционалните норми во секојдневниот живот.
Високи бројки бележи и статистиката за семејно насилство. Според податоците на Министерството за внатрешни работи (МВР) за периодот од 2021 до 2025 година, над 91 процент од вкупно 5.699 сторители на семејно насилство во Македонија се мажи. Од регистрираните 5.890 жртви во истиот период, 4.658 се жени, додека преостанатите околу 21 процент се мажи и деца. Во првите десет месеци од 2026 година, МВР евидентирало 1.897 пријави за семејно насилство, наспроти 1.125 во истиот период претходната година, при што кривичните пријави пораснале за 50 проценти, што институциите го поврзуваат со почестото пријавување по воведувањето на новите законски мерки за итно отстранување на насилникот од домот.
Висок данок зема и несовесното однесување зад воланот. На македонските патишта во 2025 година загинале вкупно 132 лица, додека во првите осум месеци од 2026 година се регистрирани 62 жртви, што е намалување во однос на 96 загинати во истиот период лани. Претходните податоци за 2024 година покажуваат дека меѓу загинатите доминираат возачите со 85 жртви, пред патниците со 33 и пешаците со 24 загинати, при што брзото возење останува главна причина за трагедиите на патиштата.
