Иранските пратеници подготвуваат план со кој стратешки важниот Ормуски теснец би бил ставен под директна контрола на Техеран, а пловидбата низ него строго регулирана. Според предлогот, на израелските бродови трајно би им се забранил премин, додека пловилата од САД и нивните сојузници би морале да плаќаат воена отштета, пренесуваат иранските државни медиуми.
Овој потег доаѓа два месеци по почетокот на конфликтот меѓу Иран, САД и Израел, поради кој Ормускиот теснец – клучен енергетски коридор – беше затворен. Со тоа беше прекината околу 20 проценти од глобалната испорака на нафта и гас. Затворањето следуваше по иранските одмазднички напади врз земји од Персискиот Залив.
Во меѓувреме, САД од 13 април воведоа поморска блокада на иранските пристаништа, со цел да го спречат Техеран да го користи теснецот како средство за притисок или извор на приходи.
Нови правила за пловидба
Планот, кој содржи 12 точки, предвидува сите бродови да мораат да добијат дозвола од Иран за да поминат низ Ормуз. Првиот заменик-претседател на парламентот, Али Никзад, изјави дека мерките ќе бидат во согласност со меѓународното право, но нагласи дека враќање на состојбата од пред војната нема да има.
„Нема да се откажеме од нашите права во Ормускиот теснец, а пловидбата повеќе нема да биде како пред војната“, порача Никзад, споредувајќи ја важноста на новата политика со национализацијата на нафтената индустрија во 1951 година.
Приходи за војската и економијата
Според предлогот, бродовите кои ќе бараат дозвола ќе мора да го користат називот „Персиски Залив“. Околу 30 проценти од приходите од таксите би биле наменети за воена инфраструктура, а 70 проценти за економски развој и јавни потреби.
Претседателот на парламентарната Комисија за изградба, Мохамадреза Резаи, изјави дека контролата врз Ормускиот теснец е „поважна и од поседување нуклеарно оружје“. Во меѓувреме, Вашингтон предупреди дека компаниите и државите кои би прифатиле да плаќаат такси кон Иран може да се соочат со санкции.
Пропадна предлогот за крај на војната
Претходно, Иран предложи план за ставање крај на војната, кој предвидуваше повторно отворање на Ормускиот теснец и укинување на американската блокада, додека разговорите за нуклеарната програма би се одложиле за подоцна. Сепак, поранешниот американски претседател Доналд Трамп изјави дека „не е задоволен“ од предлогот, без да наведе конкретни причини.
Според ирански извори, планот предвидувал гаранции дека САД и Израел нема повторно да го нападнат Иран, како и постепено укинување на санкциите во замена за ограничувања на нуклеарната програма.
Вашингтон, пак, останува на ставот дека нема да прифати договор кој не гарантира дека Иран никогаш нема да развие нуклеарно оружје. Техеран тврди дека неговата нуклеарна програма има исклучиво мирнодопска намена.
Инаку, Трамп во 2018 година ги повлече САД од нуклеарниот договор со Иран постигнат во 2015 година, со кој Техеран се обврза значително да го намали збогатувањето на ураниум.
