Додека Вашингтон и Пекинг денес ги отвораат најважните прашања за иднината на светската економија, Европа внимателно гледа што ќе се договори меѓу двете најголеми сили.
На масата се трговијата, царините, вештачката интелигенција и ретките минерали – теми кои не се само американско-кинеско прашање, туку директно ја засегаат европската индустрија.
Состанокот на Доналд Трамп и Си Џинпинг во Вашингтон доаѓа во момент кога нивната трговска пресметка влегува во нова фаза. Привременото примирје меѓу двете земји истекува во ноември, па Вашингтон и Пекинг имаат интерес да спречат нова ескалација на царините и ограничувањата.
Но, за Европа потенцијалниот договор носи и ризик.
Ако Америка и Кина се смират, Европа може да почувствува нов притисок
Европската унија веќе се обидува да го намали огромниот трговски дисбаланс со Кина. Европскиот комесар за просперитет и индустриска стратегија Стефан Сежурне предупреди дека односите се неодржливи и дека Брисел мора итно да постигне подобра рамнотежа во трговијата. Според него, во спротивно се загрозени и европски работни места.
Проблемот е што американско-кинеско олеснување може да значи дека дел од кинескиот извоз повторно ќе се пренасочи кон европскиот пазар.
Токму тоа е една од најголемите грижи во Брисел: ако Вашингтон и Пекинг ги намалат меѓусебните бариери, европските производители можат да се соочат со уште посилен притисок од кинеските компании.
Ретките минерали – кинеската карта што го менува односот на силите
Еден од најважните адути на Пекинг се ретките земни елементи и критичните минерали, без кои е тешко да се замислат современата автомобилска, електронска, енергетска и одбранбена индустрија.
Кина има доминантна позиција во нивното производство и особено во преработката. Токму ограничувањата на извозот на овие материјали во претходната трговска конфронтација покажаа колку голема економска моќ може да има контролата врз суровините.
Затоа Вашингтон сега се обидува да обезбеди постабилен пристап до кинеските ретки минерали.
Но, Европа е во понеповолна позиција.
Според анализата на Euronews, САД имаат поголема преговарачка моќ од ЕУ кога станува збор за пристапот до овие материјали. Тоа отвора можност Вашингтон прво да обезбеди свои интереси, додека европските компании потоа да се борат за пристап до истите ресурси.
Уште поголемиот проблем е ВИ
Тука приказната станува уште посериозна.
Америка и Кина веќе разговараат за воспоставување механизам за комуникација при сериозни инциденти поврзани со вештачката интелигенција – своевиден канал за предупредување доколку некој инцидент со ВИ стане закана за националната безбедност.
Со други зборови, двете сили не разговараат само за тоа кој ќе ја контролира технологијата, туку и за тоа како ќе управуваат со ризиците што таа ги носи.
Европа, пак, не е дел од тој директен канал.
Експерти за европска политика предупредуваат дека тоа ја остава ЕУ во позиција на следбеник во една од најважните технолошки трки на векот.
Европа има свој проблем – но нема своја маса
Иронијата е што Европа во исто време води сопствени преговори со Кина за намалување на трговскиот дефицит, кој според европски претставници достигнува околу една милијарда евра дневно. Брисел постави рок до октомври за постигнување конкретен напредок.
Затоа исходот од средбата Трамп–Си ќе биде важен и за европската економија, иако Европа не е на масата.
Доколку Вашингтон и Пекинг постигнат договор за царините, критичните минерали или технолошката соработка, ефектите ќе се почувствуваат и во европските фабрики, цените и синџирите на снабдување.
Ако, пак, разговорите пропаднат, Европа повторно може да се најде меѓу две економски сили кои ги зголемуваат бариерите една кон друга.
Трамп и Си можеби разговараат за своите интереси. Но одлуките што ќе ги донесат во Вашингтон ќе имаат последици и за оние што не седат во салата – а Европа е меѓу нив.
