Длабоко во северозападниот дел на Тибетската висорамнина, научниците пронајдоа мраз кој останал замрзнат најмалку 128.000 години. Анализата на јадрото извадено од ледникот Гулија покажува дека ова е најстариот непрекинат слој мраз откриен надвор од поларните региони. Студијата објавена во списанието Science Advances потврди дека ледникот издржал три меѓуледнички периоди, но актуелното глобално затоплување директно го загрозува неговиот опстанок.
Меѓународен истражувачки тим предводен од Универзитетот во Охајо успеа да извлече ледено јадро со должина од речиси 310 метри од ледената капа Гулија, лоцирана на венецот Кунлун во северозападен Тибет. Експедицијата работеше во екстремни услови на надморска височина од 6.200 метри за да стигне до самиот контакт меѓу мразот и карпестата подлога.
За да ја утврдат точната старост на најдлабоките слоеви, истражувачите применија радиометриско датирање преку мерење на распаѓањето на ретките изотопи криптон-81 и хлор-36. Овие геохемиски часовници покажаа дека најстариот мраз на дното потекнува од пред најмалку 128.000 години. Тоа значи дека долните слоеви се наталожиле за време на претходниот топол интерглацијален период, познат како Еемски период, кога глобалните температури биле слични или малку повисоки од денешните.
Ова откритие претставува единствена климатска архива за промените на атмосферата низ милениумите. Меурчињата воздух заробени во мразот содржат директни примероци од праисториската атмосфера и даваат увид во однесувањето на азискиот монсун низ долги временски периоди. Ледникот Гулија преживеал екстремни природни климатски флуктуации токму поради својата висока надморска височина и сувата континентална клима која го заштитила од целосно топење.
Тибетската висорамнина често се нарекува „Третиот пол“ бидејќи го содржи најголемиот волумен на мраз надвор од Антарктикот и Гренланд. Од нејзините ледници извираат десет од најголемите речни системи во Азија, меѓу кои Јангце, Инд и Меконг, од чии води директно зависат повеќе од една милијарда жители за земјоделство и питка вода.
Иако јадрото потврди дека Гулија издржал претходни природни затоплувања, сателитските мерења во последните три децении покажуваат драматично намалување на неговиот волумен. Температурите на Тибетската висорамнина растат речиси двојно побрзо од глобалниот просек. Губењето на овие планински резервоари не е изолиран регионален проблем, туку глобален сигнал за ранливоста на високогорските ледници.
Слични процеси на масовно губење на ледената маса се забележуваат и на европскиот континент, каде што алпските ледници според последните извештаи на научните институти во Швајцарија и Австрија бележат рекордни стапки на топење.
Истражувачите предупредуваат дека доколку продолжат сегашните стапки на емисии, најгорните и најмладите слоеви од овие ледници ќе се стопат уште пред науката целосно да ги анализира податоците што тие ги чуваат за планетарната историја.
