Според анализата на Associated Press, светот во последните години создава услови за сè поголеми климатски нарушувања, иако никој не може прецизно да предвиди кога и каде ќе се случи следната голема катастрофа.
Климатологот Даниел Свејн предупредува дека постои ризик јавноста да престане да ги сфаќа сериозно предупредувањата затоа што постојано ги слуша. Но, како што вели, „понекогаш волкот навистина е пред вратата“.
Температурата веќе е значително повисока
Научните предупредувања за влијанието на стакленичките гасови се стари повеќе од 150 години. Уште во 1850-тите, научничката Ајнис Њутн Фут покажала дека јаглеродниот диоксид задржува повеќе топлина.
Денес концентрацијата на стакленички гасови е огромно поголема, а 2025 година била околу 1,44 степени Целзиусови потопла од почетокот на 19 век, што придонесува за почести и поинтензивни екстремни временски појави.
Во последните години светот веќе беше сведок на исклучително тешки настани – пожарите во Австралија во 2019 и 2020 година, катастрофалните поплави во Пакистан во 2022 година, како и ураганите Хелен и Милтон во САД во 2024 година.
Дури и нултата емисија нема веднаш да го запре трендот
Еден од најголемите проблеми е што јаглеродниот диоксид може да остане во атмосферата стотици години.
Затоа, дури и ако човештвото веднаш постигне нето-нула емисии, климатските промени нема веднаш да престанат. Многу земји и компании имаат поставено цел за нето-нула до 2050 година или подоцна, но дотогаш во атмосферата ќе продолжат да се акумулираат последиците од досегашните емисии.
Коралите и Амазонија се меѓу најголемите предупредувања
Еден од најочигледните примери се коралните гребени. Според NOAA, 84 отсто од светските корали биле погодени од топлотен стрес во периодот од 2023 до 2025 година.
Загрозена е и Амазонската прашума, која складира огромни количини јаглерод и игра важна улога во регулирањето на климата. Сушите, пожарите и уништувањето на шумите ја приближуваат до можни точки на пресврт, по кои екосистемот би можел значително да се промени.
Филмовите веќе не изгледаат толку нереално
Филмови како „The Day After Tomorrow“ и „Don’t Look Up“ користат екстремни сценарија за климатски и други глобални катастрофи.
Научниците, сепак, не предвидуваат сценарија во кои целата цивилизација исчезнува преку ноќ. Наместо тоа, предупредуваат на сè почести комбинации од екстремна топлина, суши, пожари, поплави и силни бури, кои можат да предизвикаат сериозни последици за милиони луѓе.
И токму тоа е најголемиот ризик: не една ненадејна апокалипса, туку сè почести и поскапи климатски удари на различни места во светот.
„Природно е да очекуваме дека ни претстојат уште поголеми удари“, предупредува климатологот Тим Лентон од Универзитетот во Ексетер
