Швајцарските граѓани утре, во недела на 14 јуни 2026 година, ќе излезат на клучен референдум за народната иницијатива со која се бара уставно ограничување на населението на земјата до максимум 10 милиони жители. Овој радикален предлог, според економските и политичките аналитичари, може да предизвика тектонски потреси во односите меѓу Берн и Европската Унија. Иницијативата содржи строг услов кој налага швајцарската влада да преземе итни мерки и да ја активира кочницата за миграција доколку бројот на жители достигне 9,5 милиони, што директно би го укинало слободното движење на луѓето и работната сила со европскиот блок.

Брисел во состојба на готовност и страв кај бизнис заедницата

Европската комисија официјално соопшти дека со големо внимание го следи претстојното гласање, децидно нагласувајќи дека слободното движење на луѓето претставува клучен елемент од кој зависат сите останати договори меѓу ЕУ и Швајцарија. Иако земјата не е полноправна членка на Унијата, таа ужива блиски економски и правни врски преку Шенген зоната и бројни билатерални спогодби.

Експертите предупредуваат дека евентуалното усвојување на оваа иницијатива би ја активирало таканаречената гилотина клаузула, водејќи кон сериозно нарушување или целосно прекинување на договорите со Брисел.

Ова драстично би го ограничило пристапот на моќните швајцарски компании до европскиот пазар и би довело до правни компликации за швајцарските државјани кои моментално живеат и работат во земјите членки на ЕУ. Претставниците на домашниот бизнис сектор веќе изразија длабока загриженост, потенцирајќи дека ваквите вештачки бариери негативно ќе се одразат врз пазарот на трудот и ќе ја загрозат достапноста на висококвалификуван кадар.

Владата против изолација, десницата предупредува на колапс на инфраструктурата

Швајцарската сојузна влада, сите водечки политички партии во парламентот, како и големите синдикати цврсто стојат на позицијата против иницијативата. Нивниот заеднички аргумент е дека ограничувањето ќе ги остави клучните сектори како болниците, здравството и хотелиерството без неопходниот прекуграничен персонал, а воедно ќе ја остави земјата изолирана во еден исклучително опасен свет.

Од друга страна, креаторите на овој предлог од редовите на десничарската Швајцарска народна партија тврдат дека досегашниот демографски раст е целосно неодржлив. Според нив, пренаселеноста веќе прави огромен притисок врз патната и железничката инфраструктура, пазарот на недвижности и заштитата на животната средина, поради што се неопходни радикални контроли на границите.

Демографски бум и тесен резултат на анкетите

Статистичките податоци покажуваат дека Швајцарија бележи изразен демографски бум во изминативе две децении, со оглед на тоа што населението пораснало од 7,3 милиони жители во 2002 година на рекордни 9,1 милиони денес. Од оваа бројка, дури 27 проценти се странски државјани, што кај голем дел од гласачкото тело предизвикува реална загриженост за преполните возови, недостатокот на станови, поскапувањето на недвижностите и растот на трошоците за здравствена заштита.

Најновите анкети на јавното мислење покажуваат дека мало мнозинство од граѓаните во моментов планираат да гласаат против предлогот, но разликата меѓу двата табори е на ниво на статистичка грешка, додека голем процент на неодлучни гласачи го прави крајниот исход комплетно неизвесен до последната минута.