Од почетоците во 1989 година, кога првото издание на Саемот на книга во Скопје имаше за цел да ги собере издавачите, авторите и љубителите на пишаниот збор на едно место, до денес кога тој израсна во еден од највидливите културни настани во регионот, оваа манифестација ги освои граѓаните од Скопје, но и од цела Македонија. Триесет и осум изданија подоцна, традицијата не само што преживеа, туку и континуирано расте: во 2026 година, од 23 до 29 април, Арената „Борис Трајковски” повторно ќе ги отвори вратите за над 65 издавачи и повеќе од 150 програмски активности, за настан кој се претвори во еден од најважните културни датуми во земјата.
38 изданија, над 260 саемски дена: бројките зад традицијата
Саемот на книга во Скопје ги надминува локалните граници и промовира културна размена со многу земји. Не само што игра клучна улога во промовирањето на читањето и писменоста, туку е и доказ за трајната моќ на книгите и нивната способност да ги обединат луѓето преку заедничката љубов кон литературата. Со 38 изданија, секое со просечно седум дена траење, Скопје зад себе има над 260 саемски дена посветени исклучиво на книгата. Тоа не е само бројка, тоа е мерка за опстојност на една заедница која верува во вредноста на пишаниот збор.
Саемите на книга имаат докажана улога во културниот живот на една земја. Тие се простор каде читателите, авторите и издавачите се среќаваат директно, без посредник и без алгоритам. Тие ги поттикнуваат домашното издаваштво, го шират дострелот на локалната литература и им даваат видливост на автори кои во спротивно би останале невидени.
Од саемските хали до Арената: патот низ децениите
Халите на Скопскиот саем во текот на своето постоење беа средиште на бројни саемски манифестации, меѓу кои и Саемот на книга. Таму можеше да се сретне и Горан Стефановски, надвор од своите литературни кругови, во непосредни разговори за културата и за секојдневието. Скопскиот саем беше дом и на концерти на светски имиња, но и на тивките, стрпливи часови помеѓу полиците со книги. Кога старите саемски хали го изгубија својот примарен карактер, Саемот на книга најде нов дом.
Саемот вообичаено се одржуваше во април секоја година, во внатрешноста на спортската сала кај Арената „Борис Трајковски”. Единствен исклучок беше пандемиската 2020 година, кога 32. издание беше поместено за септември и одржано на отворено. Денес Арената е неодвоива од Саемот, а специјалните автобуски линии на ЈСП ги носат посетителите од сите краишта на Скопје директно до книгите.
Книгата во ера на скролање: зошто саемот е поважен од кога и да е
Живееме во доба кога секој може да пишува, објавува и чита онлајн, бесплатно и без филтер. Социјалните мрежи, подкастите и е-книгите го демократизираа пристапот до содржина. Но токму таа демократизација ги направи саемите на книга уште поважни, не помалку важни.
Физичката книга нуди нешто што екранот не може да го реплицира: концентрацијата, линеарноста и тишината. Читањето книга е еден од ретките чинови во современиот живот кој бара целосно присуство. Саемот, пак, го прави тој чин заедничка, социјална искуство. Тој е простор каде луѓето доаѓаат не само по книга, туку и по разговор, по инспирација, по чувство дека не се сами во нивната љубов кон читањето. Впечатлив тренд во последните години е враќањето на младата генерација на Саемот, која станува сè позаинтересирана за книжевниот свет и редовно го зголемува бројот на посетеност.
Саем на книга 2026: рекордна програма и странски автори
Слоганот на 38. издание е „Отвори прозорец кон нови светови”. Во текот на седумте саемски дена посетителите ќе можат да бидат дел од промоциите на нови дела, да се запознаат со издавачите и да слушнат за актуелната состојба на пишаниот збор преку панел-дискусии.
Меѓу најавените гости се американската писателка на психолошки трилери Сара Пеканен, италијанската писателка Виола Ардоне, авторка на „Возот за деца” со Netflix адаптација, холандскиот автор Хајс Вилбринк, исландската авторка на трилери Ирса Сигурдардотир и чешкиот писател Јиржи Хајичек. Најавени се повеќе од 130 промоции и средби со автори, а се очекува бројот на посетители да се искачи над 30.000, од кои околу 12.000 ученици.
Со секоја купена редовна влезница Саемот на книга донира средства на СОС детското село. Официјалното отворање е закажано за денес во 13 часот, а саемот ќе биде прогласен за отворен од претседателката Гордана Сиљановска-Давкова. Влезниците чинат 100 денари за редовна посета, 50 денари за организирани ученички посети, а за деца до 12 години во придружба на родител влезот е бесплатен.
