Европската комисија предлага зајакнување на мандатот на Европол и Евроџаст, со цел побрза размена на информации, подобра борба против онлајн криминалот и поефикасно гонење на прекуграничните криминални мрежи.

Европската комисија предложи зајакнување на мандатот на Европол и Евроџаст, двете клучни европски агенции за борба против прекуграничниот организиран криминал и за соработка меѓу полицијата и правосудните органи. Целта е Европа побрзо да реагира на современи безбедносни закани, особено на онлајн криминал, злоупотреба на вештачка интелигенција, кибернапади, тероризам и криминални мрежи што дејствуваат преку граници.

„Со денешните предлози ги зајакнуваме и Европол и Евроџаст, за Европа да може побрзо да реагира, поефикасно да споделува информации и поефикасно да ги изведува криминалците пред правдата“, изјави извршната потпретседателка на Европската комисија за технолошки суверенитет, безбедност и демократија, Хена Виркунен.

Европол, агенцијата за полициска соработка, и Евроџаст, агенцијата за правосудна соработка, се задолжени за поддршка на државите членки во борбата против организираните криминални мрежи, тероризмот и заканите што сè повеќе се префрлаат во дигиталниот простор.

Нов мандат за Европол

Според предлогот на Комисијата, Европол треба да добие посилен мандат за да може подобро да ги поддржи државите членки во размена на информации и во заеднички истраги.

Клучна новина е воспоставувањето нова инфраструктура во облак и заеднички полициски податочен простор. Тоа треба да им овозможи на истражителите од различни земји виртуелно да работат на исти случаи, да споделуваат релевантни информации во реално време и побрзо да поврзуваат податоци што се однесуваат на исти криминални мрежи.

Европол ќе отвори и канцеларии за поддршка во државите членки. Тие треба да помогнат националните полиции подобро да ги користат алатките на агенцијата, особено во областите како форензика, анализа на податоци и дигитални докази.

Борба против криминал што користи вештачка интелигенција

Комисијата предупредува дека организираните криминални групи стануваат сè пософистицирани. Тие дејствуваат преку граници, користат дигитални платформи, криптирани комуникации, онлајн измами и сè почесто алатки базирани на вештачка интелигенција.

Токму затоа реформата треба да го направи Европол пооперативен и подобро подготвен за дигиталната ера. Според Ројтерс, предлогот предвидува Европол да добие суверена cloud инфраструктура и заеднички податочен простор, со цел истражителите да можат поефикасно да соработуваат на заеднички случаи.

Оваа промена се претставува како најсеопфатно ажурирање на Европол во последните 25 години. Еврокомесарот за внатрешни работи и миграција, Магнус Брунер, оцени дека реформата треба да ги затвори празнините во прописите што криминалците би можеле да ги искористат.

Што се менува кај Евроџаст

Покрај Европол, Комисијата предлага и зајакнување на мандатот на Евроџаст, агенцијата што им помага на обвинителствата и судските органи во државите членки да соработуваат во прекугранични случаи.

Новиот мандат треба да ја прошири улогата на Евроџаст во области како кибер-криминал, прекршување на рестриктивни мерки на ЕУ и насилство врз основа на род. Целта е обвинителите и судските органи побрзо да разменуваат информации, да ги поврзуваат случаите и да реагираат во рана фаза на постапките.

Се предвидува и подобра соработка меѓу Евроџаст, Европол и Европското јавно обвинителство. Нов информациски систем треба да овозможи полесно препознавање на случаи и податоци што се релевантни за повеќе европски институции.

Европски истражен налог и сослушувања на далечина

Комисијата предлага и ажурирање на Европскиот истражен налог, кој се користи за прекугранично собирање докази во кривични предмети. Новите правила треба да ги појаснат процедурите и да отстранат дел од оперативните проблеми со кои се соочуваат националните органи.

Се предлага и нов Европски налог за учество на рочишта на далечина. Со него осомничени, обвинети и жртви би можеле да учествуваат во кривични судски постапки од друга држава членка, без физички да патуваат.

Во рамките на новиот мандат, Евроџаст би можел самостојно да ги поддржува националните органи во рана фаза на постапката. Сепак, одлуките за започнување и водење истраги остануваат во надлежност на државите членки.

Зошто реформата е важна

Европската комисија ја претставува реформата како одговор на променетиот карактер на криминалот. Денес криминалните мрежи не функционираат само локално, туку користат дигитални алатки, онлајн инфраструктура, прекугранични финансиски текови и технологии што брзо се развиваат.

Затоа класичните национални истраги често не се доволни. Ако криминалната мрежа дејствува во повеќе држави, користи сервери во една земја, жртви во друга и финансиски канали во трета, потребна е побрза и подобро координирана европска реакција.

Реформата треба да им даде на Европол и Евроџаст посилни алатки, но истовремено ќе отвори и прашања за заштита на податоците, надзорот и балансот меѓу безбедноста и приватноста.

Следен чекор: од предлог до усвојување

Предлозите на Европската комисија треба да поминат низ законодавна процедура во Европскиот парламент и Советот на ЕУ. Тоа значи дека текстот може да се менува пред конечната верзија.

Сепак, пораката од Брисел е јасна: Европол и Евроџаст треба да станат побрзи, потехнолошки опремени и подобро поврзани со националните органи. Во време кога криминалот станува сè повеќе дигитален и прекуграничен, ЕУ сака нејзините институции да не заостануваат зад криминалните мрежи.