Мисијата Viking 1 на НАСА беше еден од најважните моменти во истражувањето на вселената. Лансирана на 20 август 1975 година, таа стана првата мисија што успешно спушти летало на површината на Марс и испрати детални фотографии од Црвената планета одблиску.

Viking 1 не само што им даде на научниците прв директен поглед кон марсовскиот пејзаж, туку постави темели за сите подоцнежни мисии на Марс.

Мисијата Viking 1

Програмата Viking се состоеше од две летала, Viking 1 и Viking 2, дизајнирани за орбитирање околу Марс и за слетување на неговата површина.

Секое летало имало орбитер, кој снимал фотографии од орбитата, и лендер, кој требало да слета на површината и да изведе научни експерименти.

Viking 1 беше лансиран од Кејп Канаверал на Флорида, а по речиси една година патување, на 19 јуни 1976 година влезе во орбитата на Марс.

По внимателен избор на местото за слетување, лендерот Viking 1 се спушти на 20 јули 1976 година во регионот Chryse Planitia, рамнина на северната полутопка на Марс.

Тоа беше првото успешно слетување на американско летало на Марс и огромен технолошки и научен подвиг.

Првиот поглед од површината на Марс

Неколку часа по слетувањето, Viking 1 ја сними и испрати првата фотографија од површината на Марс назад на Земјата.

Црно-белата фотографија, направена на 20 јули 1976 година, прикажуваше каменита површина со расфрлани карпи и песок, како и дел од базата на лендерот.

Сликата беше револуционерна, бидејќи човештвото за првпат можеше да го види Марс од перспектива на неговата површина, а не само преку телескопи или фотографии од орбита.

Фотографијата откри сув, пустински пејзаж, но и геолошки детали што веднаш го привлекоа вниманието на научниците. Почнаа анализи на карпите и почвата, со надеж дека ќе се најдат траги од вода или можни знаци на живот.

Иако првата фотографија не даде докази за живот, таа донесе непроценливи податоци за геологијата и климата на Марс.

Научното наследство на Viking 1

Освен фотографиите, Viking 1 спроведе и низа експерименти на површината на Марс.

Лендерот бил опремен со инструменти за проучување на атмосферата, почвата и можни биолошки активности. Неговите камери снимија стотици фотографии, меѓу кои панорамски погледи и детални снимки од марсовското тло.

Експериментите покажаа дека површината на Марс е богата со железни оксиди, што му ја дава препознатливата црвена боја на планетата. Сепак, не беа пронајдени убедливи докази за постоење живот.

Голема улога имаше и орбитерот Viking 1, кој сними детални фотографии од Марс од орбитата. Меѓу нив беше и познатото „Лице на Марс“ во регионот Cydonia, за кое подоцна беше утврдено дека е природна геолошка формација.

Овие фотографии помогнаа во мапирањето на површината и во изборот на можни локации за идни мисии.

Мисија што траеше многу подолго од очекуваното

Viking 1 остана активен многу подолго од првичните очекувања. Лендерот работеше до 13 ноември 1982 година, испраќајќи податоци кон Земјата повеќе од шест години.

Неговите фотографии и научни податоци и денес се користат во истражувањата за Марс.

Првата фотографија од површината на Марс стана симбол на човечката љубопитност и технолошкиот напредок. Таа инспирираше генерации научници, инженери и истражувачи.

Viking 1 го постави стандардот за идните мисии на Марс, меѓу кои Curiosity, Perseverance и други. Неговиот успех покажа дека слетување на Марс е возможно и ја отвори вратата за понатамошно истражување на планетата која и денес останува една од најголемите научни мистерии.