Во времето на социјалистичка Југославија, кога се развиваше потрошувачкото општество, купувачите најмногу ги посакуваа производите со ознака дека се произведени во Германија, Америка или Јапонија. Натписот „Произведено во Југославија“ не предизвикуваше особено воодушевување ниту во земјата во која стоката се произведуваше, а уште помалку на странските пазари.
Сепак, постоеја производи што успеаја да го надминат тој стереотип и да се најдат во домовите на потрошувачите во развиениот Запад. „Индекс“ издвојува три такви приказни за успех: скиите на „Елан“, апаратите за домаќинство на „Горење“ и зачинот „Вегета“.
Од партизански скии до светски подиуми
Руди Финжгар (1920–1995) имал само 15 години кога првпат учествувал на натпревар во скијачки скокови, и тоа со скии што сам ги изработил. Неговата спортска кариера ја прекинала војната. Бил мобилизиран во Вермахтот, но пребегнал кај партизаните, за кои почнал да изработува скии.
Веднаш по завршувањето на војната, во местото Бегуње основал фабрика за скии, која во 1952 година го добила името „Елан“. Додека во голем дел од југословенските фабрики иновациите биле реткост, инженерите на „Елан“ продолжиле да го усовршуваат својот производ. Пресвртниот момент дошол кога компанијата одлучила да се претстави пред светот и склучила договор за спонзорство со младиот, тогаш сè уште недоволно познат шведски скијач Ингемар Стенмарк.

Одлуката за спонзорирање на младиот талент требало да ја одобри и работничкиот совет. На тогашното раководство не му било лесно да ги убеди членовите дека вложувањето пари во еден млад скијач може да донесе поголема продажба на скиите, се присетувал Винко Богатај, тогашен директор на скијачкиот оддел на „Елан“.
Сепак, компанијата решила да ја испроба оваа маркетиншка стратегија, која денес е вообичаена во спортот. Стенмарк подоцна стана скијач со најмногу победи во Светскиот куп. Дури 68 од нив ги остварил на скии „Елан“, освојувајќи и две олимписки и три светски злата.
Славата на словенечкиот производител ја ширеле и други скијачки великани од тогашна Југославија, меѓу кои Јуре Франко, Бојан Крижaj и Матеја Свет. „Елан“ и денес го задржува статусот на еден од препознатливите индустриски брендови од овој регион.
„Горење“ – социјалистичка компанија со капиталистички потези
Успехот на „Горење“ на западните пазари се развивал поинаку. Компанијата првпат извезла околу 200 шпорети во Западна Германија во 1961 година, преку „Некерман“, голема компанија за продажба преку каталози. Производите се покажале добро на пребирливиот германски пазар, па во 1965 година започнал извоз на поголеми количества шпорети. Во 1971 година „Горење“ основало сопствена трговска компанија во Минхен, која уште во првата година остварила промет од 20 милиони германски марки.
Во следните години биле отворени подружници во Австрија, Франција, Данска и Италија. А во екот на Студената војна, во 1978 година, „Горење“ направило потег дотогаш невообичаен за социјалистичка компанија – го купило германскиот производител на радија и телевизори „Кертинг“.
Со оваа аквизиција, компанијата од Веление си обезбедила значајно место на пазар познат по високите стандарди за апарати за домаќинство. Ознаката „Произведено во Југославија“ сама по себе не била гаранција за квалитет за германските потрошувачи, но производите на „Горење“ успеале да се наметнат со добриот однос меѓу квалитетот и цената. И денес во германските каталози покрај некои од нивните машини за перење, шпорети и фрижидери може да се најде ознаката „зееер белибт“ – многу омилено.
Компанијата, основана во 1950 година во Веление како производител на земјоделска опрема, со текот на времето се искачила меѓу осумте најголеми европски производители на апарати за домаќинство.
Како „Вегета“ ги освои купувачите со маркетинг
Кога хемичарката Злата Бартл во 1959 година ја измислила „Вегета“, подоцна позната и како „тетка Вегета“, раководството на „Подравка“ сфатило дека квалитетниот производ не е доволен сам по себе. Било потребно купувачите да го запознаат и да научат како да го користат.
Веќе во 1962 година бил формиран тим во Загрепскиот центар за домаќинство, кој спроведувал маркетиншки истражувања за навиките во исхраната и традиционалните јадења. Наскоро започнале и демонстрации на готвење, како и издавање мали готвачи со рецепти и упатства за употреба на „Вегета“.
Во почетокот на седумдесеттите години бил дефиниран препознатливиот визуелен идентитет на пакувањето – сината боја и ликот на готвачот. Првичното име „Вегета 40“ било скратено во едноставното и лесно препознатливо „Вегета“.

Во создавањето на брендот учествувала и маркетиншката агенција „Озеха“. Извозот започнал во 1967 година, прво во Унгарија и Советскиот Сојуз, каде што производот брзо стекнал голема популарност. Позната останала и репортажата од Будимпешта во 1979 година, во која една домаќинка се пожалила дека во целиот град не може да најде „Вегета“.
Во 1971 година започнал извозот во Австрија, Шведска, Германија и Чехословачка. Продажбата во странство постојано растела: во 1979 година извозот се зголемил за 50 отсто, а во 1980 година за дополнителни 40 отсто. На германскиот пазар „Вегета“ првично се продавала преку продавници во сопственост на Турци и Југословени, а од 1981 година станала постојано присутна во речиси сите германски продавници.
„Подравка“ развила сериозна маркетиншка инфраструктура, невообичаена за социјалистичките компании во тоа време. Имала сопствено креативно студио, оддел за дизајн, фото-студио и соработувала со маркетиншки агенции. Компанијата имала и своја телевизиска емисија „Мали тајни на големите мајстори во кујната“, која останала запаметена
