Во време кога социјалните мрежи овозможуваат постојана комуникација, новите истражувања откриваат загрижувачки парадокс – младите имаат повеќе начини да се поврзат од кога било досега, но сè потешко создаваат блиски и трајни односи.

Никогаш во историјата не било полесно да контактираме со некого. Една порака, видеоповик или реакција на социјалните мрежи се доволни за да воспоставиме комуникација со човек на другиот крај од светот. Сепак, големиот број дигитални контакти не значи секогаш и поголема емоционална блискост.

Токму ова прашање го отвори британскиот „Гардијан“ во обемна репортажа објавена на 4 октомври 2026 година, под наслов „Има многу тишина: Дали создадовме нова осамена генерација?“.

Текстот на новинарката Селина Рибеиро се повикува на меѓународни истражувања, но и на искуствата на млади луѓе кои, иако се постојано поврзани преку интернет, се чувствуваат социјално изолирани.

Податоците покажуваат дека осаменоста повеќе не може да се разгледува само како индивидуален проблем. Таа станува значајно општествено и здравствено прашање.

Секој петти млад човек се чувствува осамено

Според извештајот на Комисијата за социјална поврзаност на Светската здравствена организација, објавен во јуни 2025 година, приближно еден од шест луѓе во светот, односно околу 16 проценти, се соочува со осаменост.

Податоци од СЗО, извештај за социјална поврзаност, 2025 година.

Истражување засновано на анкети со повеќе од еден милион млади луѓе од 38 земји дополнително покажало дека осаменоста меѓу младите се зголемувала во многу региони во периодот од 2002 до 2022 година, наведува „Гардијан“.

Овие бројки покажуваат дека проблемот не е ограничен на една земја или култура. Слични тенденции се забележуваат во различни општества, без оглед на економската развиеност.

„Се запознаваме на Инстаграм, а потоа никогаш повеќе не разговараме“

Еден од највпечатливите делови на репортажата на „Гардијан“ е посветен на искуствата на студентите во Сиднеј.

Осумнаесетгодишната Ненјаша Донго, која се преселила од Зимбабве во Австралија за да студира, раскажува дека очекувала да запознае нови пријатели и да изгради активен студентски живот.

Но реалноста била поинаква.

По завршувањето на предавањата, се враќала во студентското сместување, каде што нејзините пет цимери најчесто биле надвор или затворени во своите соби. Вечерите ги поминувала гледајќи филмови и видеа на Тикток, чекајќи можност да разговара со семејството и пријателите од дома.

Друга студентка, дваесетгодишната Михинди Патинајаке од Шри Ланка, го опишува новиот начин на создавање познанства меѓу младите: луѓето разменуваат профили на Инстаграм, но потоа често никогаш повеќе не воспоставуваат вистинска комуникација.

Овој феномен открива една од најголемите противречности на дигиталната ера. Лесно е да се воспостави контакт, но многу потешко е тој да прерасне во пријателство.

Харвард: 61 процент од младите пријавиле сериозна осаменост

Проблемот го потврдуваат и истражувањата во САД. Истражување на Универзитетот Харвард, спроведено во октомври 2020 година со околу 950 испитаници, покажало дека 36 проценти од возрасните Американци пријавиле сериозна осаменост во претходните четири недели.

Меѓу младите на возраст од 18 до 25 години, процентот достигнал дури 61 отсто. Дополнително, 43 проценти од младите изјавиле дека нивното чувство на осаменост се зголемило по почетокот на пандемијата.

Овие податоци се однесуваат на специфичниот пандемиски период, кога социјалните контакти беа значително ограничени, па не треба да се претставуваат како денешна стапка на осаменост.

Поново истражување на Харвард од 2024 година, засновано на национално репрезентативна анкета на американски возрасни лица, покажува дека 21 процент се чувствуваат осамено. Ова укажува дека осаменоста останува значаен проблем и по завршувањето на строгите пандемиски ограничувања.

Зошто на младите им станува сè потешко да создаваат пријателства?

Клиничката психологиња и истражувачка на осаменоста Мишел Лим, авторка на книгата „The Lonely Generation“, смета дека причините се многу посложени од прекумерното користење мобилни телефони.

Во анализата претставена во „Гардијан“, таа посочува повеќе фактори што го менуваат социјалниот живот на новите генерации.

Меѓу нив се силната конкуренција во образованието, високите трошоци за живот, последиците од пандемијата, намалувањето на бројот на места за неформално дружење, помалите семејства и ширењето на дигиталните услуги.

Особено интересна е промената во секојдневните навики.

Некогаш луѓето морале да разговараат со продавач, банкарски службеник или колега за да завршат одредена обврска. Денес голем дел од тие активности можат да се извршат преку апликација, автомат или интернет-платформа.

На тој начин постепено исчезнуваат малите, спонтани контакти што некогаш биле составен дел од секојдневието.

Истражувачката предупредува на ризик од постепено слабеење на социјалните вештини, бидејќи луѓето сè повеќе се навикнуваат на самотијата.

Осаменоста не завршува кога ќе најдеме работа

Проблемот не ги погодува само студентите и невработените млади луѓе.

Според најновиот извештај на аналитичката компанија Галуп, „State of the Global Workplace 2026“, 22 проценти од вработените во светот почувствувале значителна осаменост во текот на претходниот ден.

Кај вработените помлади од 35 години, процентот изнесува 23 отсто, додека кај оние над 35 години е 21 процент. Истражувањето покажува и разлики според начинот на работа. Вработени што почувствувале осаменост претходниот ден, според начинот на работа.

Процентите претставуваат пријавено чувство на осаменост, а не доказ дека начинот на работа е неговата причина.

Овие податоци укажуваат дека работната средина има важна улога во создавањето социјални контакти.

Сепак, работата од дома не мора автоматски да предизвика осаменост. За некои луѓе таа обезбедува повеќе време за семејството и пријателите, додека за други значи намалување на секојдневната комуникација со колегите.

Социјалните мрежи не се единствениот виновник

Иако дигиталните платформи често се посочуваат како главна причина за осаменоста, истражувачите предупредуваат дека проблемот не може да се објасни толку едноставно.

Интернетот овозможува одржување контакти на голема оддалеченост, создавање заедници според интересите и комуникација меѓу луѓе кои инаку можеби никогаш не би се запознале.

За младите кои студираат во странство, на пример, дигиталната комуникација може да биде важна врска со семејството и пријателите.

Но проблемот се јавува кога онлајн-интеракциите стануваат замена за сите други облици на социјален живот.

Лајковите, реакциите и кратките пораки можат да создадат чувство на поврзаност, но не секогаш ја задоволуваат потребата за подлабок разговор, доверба и емоционална поддршка.

Дополнително, постојаното следење на туѓите фотографии, патувања и дружби може кај дел од луѓето да создаде впечаток дека сите други имаат поинтересен и поисполнет социјален живот.

Токму затоа Мишел Лим нагласува дека дигиталната технологија не треба да се смета за непријател, туку дека е неопходно да се пронајде подобра рамнотежа меѓу виртуелната и непосредната комуникација.

Осаменоста е и здравствен проблем

Последиците не се ограничуваат само на чувството на тага или празнина.

Според СЗО, осаменоста и социјалната изолација се поврзани со поголем ризик од кардиоваскуларни заболувања, дијабетес тип 2, депресија и анксиозност.

Организацијата проценува дека осаменоста е поврзана со околу 871.000 смртни случаи годишно во светот, што е приближно 100 случаи на час.

Важно е да се нагласи дека станува збор за проценет здравствен товар поврзан со осаменоста, а не за број на луѓе кај кои таа е утврдена како единствена директна причина за смрт.

Овие показатели ја потврдуваат потребата социјалната поврзаност да се разгледува како важен дел од јавното здравје, заедно со физичката и менталната благосостојба.

Дали ќе мора повторно да учиме како да се дружиме?

Една од најинтересните идеи во анализата на „Гардијан“ е дека дружењето би можело да стане активност што свесно ќе ја планираме, слично како физичкото вежбање.

Во минатото социјалните контакти биле природен дел од работата, образованието, соседството и секојдневните обврски.

Денес, кога сè повеќе активности се одвиваат индивидуално и преку екран, за многу луѓе станува неопходно намерно да издвојуваат време за средби со пријателите.

Во исто време се развиваат апликации, организирани групни активности и услуги наменети за запознавање нови луѓе.

Ова покажува дека потребата за дружење не исчезнала. Се променил начинот на кој луѓето доаѓаат до него.

Решението не мора да подразбира целосно напуштање на социјалните мрежи. Понекогаш може да биде едноставно: наместо уште една порака, вистински разговор; наместо реакција на фотографија, покана за кафе; наместо вечер помината во бескрајно прелистување, средба со пријател.

Технологијата може да ги поврзе луѓето на невидени начини, но блискоста и понатаму се гради преку доверба, заеднички искуства и вистинско присуство.

Парадоксот на современата генерација можеби не е во тоа што младите заборавиле да комуницираат, туку во тоа што никогаш немале толку многу начини да бидат поврзани, а толку малку сигурност дека некој навистина ги слуша.