За голем дел од младите во Камерун, Пол Бија не е само претседател туку единствениот претседател што некогаш го паметат. Тој е на чело на земјата од 1982 година, а во февруари годинава наполни 93 години. Според анализата на Истражувачкиот центар Пју, Бија е најстариот актуелен национален лидер во светот и претседателската функција ја извршува речиси 44 години.
Бија формално ја презел претседателската функција на 6 ноември 1982 година, по оставката на првиот претседател на Камерун, Ахмаду Ахидјо. На изборите во 1984 година бил избран за претседател, а потоа следувале уште седум изборни победи. Во октомври 2025 година повторно бил избран, со што го започнал својот осми мандат.
Тоа значи дека Бија е на власт подолго од четири децении, период во кој се смениле генерации, политички системи и цели епохи во светот.
Претседател уште од времето на еднопартискиот систем
Кога Бија дошол на власт, Камерун бил во период на еднопартиска политичка доминација. Во 1990 година бил воведен повеќепартиски политички систем, но неговата партија, Демократското собрание на камерунскиот народ, останала доминантна сила.
Бија победувал на претседателските избори во 1992, 1997, 2004, 2011 и 2018 година, а по изборите во 2025 година добил можност да остане на функцијата до 2032 година.
За време на неговото владеење, Уставот во 2008 година бил изменет и било укинато ограничувањето на бројот на претседателски мандати, што му овозможило повторно да се кандидира.
Земја во која повеќе од 70 отсто од населението е под 35 години
Долговечноста на Бија на политичката сцена станува уште понеобична ако се земе предвид демографијата на Камерун.
Земјата има население од околу 30 милиони жители, а повеќе од 70 отсто од населението е помладо од 35 години. За огромен дел од овие луѓе, политичката кариера на Бија е подолга од нивниот животен век.
Токму затоа неговото владеење е тешко да се одвои од современата историја на Камерун. За генерации граѓани, смената на претседателот е нешто што никогаш не го доживеале.
Последните години носат сè повеќе прашања за неговото здравје
Во последните години особено внимание привлекува и физичкото присуство на Бија во земјата.
Во 2026 година неговото повеќенеделно отсуство од Камерун предизвика нови политички реакции. Бија на 7 јуни заминал во Европа, а владата соопштила дека станува збор за приватен престој. Неговото долго отсуство повторно отвори дебати за тоа кој фактички управува со земјата кога претседателот не е присутен.
Опозицијата побарала поголема јасност околу неговата способност да ја извршува функцијата, додека властите инсистираат дека Бија ја извршува својата работа.
Прашањето стана уште почувствително откако во април 2026 година парламентот повторно ја воведе функцијата потпретседател, која во Камерун не постоела со децении. Функцијата, меѓутоа, останала непополнета.
Спорните избори не го разнишаа неговото владеење
Бија продолжува да биде една од најдолговечните политички фигури во светот, и покрај критиките од опозицијата и спорот околу изборните процеси.
Неговата осма изборна победа во 2025 година беше проследена со протести и политички тензии. Опозицијата го оспори резултатот, а протестите беа задушени со интервенција на безбедносните сили.
Во меѓувреме, Камерун се соочува со безбедносни и економски предизвици. Во англофонските региони со години трае конфликтот меѓу сепаратистичките групи и владините сили, додека земјата се соочува и со економска стагнација.
Политичкиот систем се соочува со прашањето што по Бија
Колку подолго еден лидер останува на власт, толку поголемо станува прашањето што ќе се случи кога тој ќе замине.
Во случајот со Камерун, ова прашање станува особено чувствително поради возраста на претседателот и долгогодишната концентрација на политичката моќ околу неговото име.
Пјуновиот истражувачки центар наведува дека Бија е на власт подолго отколку што живееле 13 од актуелните национални лидери во светот.
Во исто време, неговата партија останува доминантна, а институционалната транзиција и прашањето за наследникот добиваат сè поголемо значење.
За милиони Камерунци, политичката промена затоа не е само прашање кој ќе победи на следните избори, туку и како ќе изгледа државата по ерата на човекот кој со децении беше нејзино најпрепознатливо политичко лице.
