Под километри дебел мраз на Антарктикот, научниците откриле огромна геолошка структура во форма на лепеза, составена од 30 меѓусебно поврзани базени.

Откритието се наоѓа под ледениот покривач на Источен Антарктик и може да помогне во разбирањето на геолошката историја на континентот, распадот на суперконтинентот Гондвана и процесите што и денес влијаат врз движењето на антарктичкиот мраз.

Иако Антарктикот однадвор изгледа како бескрајна ледена пустина, под мразот се крие древен пејзаж од планини, долини и басени. По децении радарски и геофизички истражувања, научниците сега дошле до докази за структура со исклучителни размери.

Тим истражувачи, предводен од геофизичарот Егидио Армадило од Универзитетот во Џенова, идентификувал огромна област под Источен Антарктик, која се шири како лепеза од централна точка во близина на Јужниот Пол кон брегот.

Структурата е наречена Источноантарктичка лепезаста басенска провинција, односно EAFBP.

Според истражувачите, таа најверојатно настанала уште пред распадот на Гондвана, создавајќи слаба точка во Земјината кора што подоцна можела да придонесе за одвојувањето на Антарктикот и Австралија.

Откритието не е важно само за геолозите. Обликот на копното под мразот има директно значење и за разбирањето на движењето на ледениот покривач.

Мразот на Антарктикот постојано се движи, а неговата насока и брзина зависат од релјефот на камената подлога под него. Колку подобро научниците го познаваат теренот скриен под мразот, толку попрецизно можат да предвидат како ќе се однесува ледениот покривач во иднина.

Антарктикот е клучен и за разбирање на историјата на Земјата. Континентот претставува околу една десетина од копното на планетата, но голем дел од него не може директно да се набљудува бидејќи е покриен со дебел мраз.

Откритие што ги изненадило истражувачите

Откритието било делумно неочекувано. Научниците првично сакале да утврдат како би изгледал Источен Антарктик без својот масивен леден покривач.

Поради притисокот од околу 27 милиони кубни километри мраз, основната карпа на некои места е потисната, а доколку мразот исчезне, делови од теренот би можеле да се издигнат и до еден километар.

Комбинирајќи модели на издигнување на површината со радарски, гравитациски, сеизмички и магнетни податоци, истражувачите забележале необичен образец.

Големите подледнички базени не биле распоредени случајно, туку се ширеле од заедничка централна точка.

Научниците сметаат дека ваквата распределба најверојатно е резултат на процес наречен ротациско ширење, при што Земјината кора се отвора околу централна точка, слично на отворање лепеза.

Овој образец е особено видлив на мапите, каде гребените се протегаат долж околу 2.000 километри од брегот.

Ако ова толкување се потврди, структурата би можела да зачува траги од тектонски процеси од времето пред распадот на Гондвана. Тоа би понудило нови сознанија за тоа како Антарктикот се одвоил од Австралија.

Структурата може да помогне и во објаснувањето на некои од највпечатливите скриени карактеристики на континентот, меѓу кои и Трансантарктичките Планини.

Сепак, истражувачите предупредуваат дека сè уште немаат целосни одговори. Времето на формирање на структурата останува нејасно, а можно е таа да е резултат на повеќе периоди на ширење на Земјината кора.

Идните истражувања треба да покажат како точно настанала оваа огромна структура и колку силно влијае врз денешното движење на мразот на Антарктикот.