Природни катастрофи, големи инфраструктурни дефекти, терористички напади, па дури и војна со висок интензитет. Причините можат да бидат различни, но последиците за домаќинствата слични: нема струја, водата од чешмите престанува да тече, продавниците не се снабдуваат, картичките не поминуваат, а мобилните телефони остануваат без мрежа.

Како да се поминат првите денови во таква ситуација е прашањето на кое одговараат препораките за домашни залихи. Во последните 30 дена, од 28 септември до 28 октомври, Обединетото Кралство, Белгија, Норвешка, Франција и Германија објавиле или повторно промовирале упатства за подготвеност на граѓаните. Препорачаниот период на самостојно снабдување се движи од три до десет дена.

Три дена без продавница, струја или вода

Британската влада на 22 октомври ја започнала кампањата „Be Ready“, со повик домаќинствата да имаат флаширана вода и храна со долг рок на траење за три дена. Во објавата се наведуваат невремето и можните прекини на струјата, водата, телефонските врски и интернетот. Подготвените домаќинства, објаснува владата, го намалуваат притисокот врз службите, кои тогаш можат да им помогнат на луѓето на кои поддршката им е најпотребна.

Во Белгија, Националниот кризен центар на 1 октомври објавил практична брошура за итни ситуации. Препораката е домашниот комплет да овозможи најмалку 72 часа самостојно функционирање. Освен вода и трајна храна што не бара готвење, се препорачуваат лекови, прва помош, хигиенски средства, светилка, радио, ќебиња и готовина. Количината вода е меѓу три и десет литри по лице дневно, зависно од тоа дали се пресметуваат и потребите за готвење и хигиена.

Француското упатство за комплет за 72 часа, чија англиска верзија е ажурирана на 30 септември, предвидува шест литри вода по лице вкупно, храна без потреба од готвење, лекови, радио, светилка, резервни батерии, документи, готовина и топла облека. Комплетот треба да биде достапен и за останување дома и за брзо напуштање на живеалиштето.

Норвешка препорачува една недела, Германија до десет дена

Норвешката Недела на лична подготвеност започнала на 26 октомври. Годинашниот фокус е како да се постапува кога мобилните мрежи и интернетот не функционираат, а основната препорака останува граѓаните да бидат подготвени самостојно да издржат една недела.

Норвешкиот список опфаќа вода, храна што може да се чува на собна температура, можност за подготвување оброци, топла облека, ќебиња, радио, светилки, батерии, лекови, хигиенски средства и малку готовина. Во образложението изречно се споменуваат екстремни временски настани, пандемии, несреќи, саботажи и, во најлош случај, воени дејства.

Германската федерална влада на 13 октомври повторно ги упатила граѓаните кон прирачникот на Сојузната служба за цивилна заштита и помош при катастрофи. Нејзината препорака е домаќинствата, ако можат, да имаат резерви за десет дена. И залихите за три дена се сметаат за корисен почеток што постепено може да се надградува.

Постарите ќе се сетат на СВОЗ

За повозрасните граѓани во Македонија, идејата дека населението треба да биде подготвено за вонредни услови веројатно ќе звучи познато. Во поранешна Југославија таа беше вградена во концепцијата на општонародна одбрана и општествена самозаштита, ОНО и ОСЗ. Во неа граѓаните, работните организации и општествените заедници имаа активна улога во подготовките за одбрана.

Во Социјалистичка Република Македонија се организираше и масовната акција „Сите во одбрана и заштита“, позната како СВОЗ. Во неа учествуваа припадници на Територијалната одбрана и цивилната заштита, работни организации, месни заедници, ученици, Црвениот крст, извидници и други организации. СВОЗ беше акција во рамките на поширокиот систем, а не назив на целата југословенска одбранбена доктрина.

Историските околности и организацијата се различни, но паралелата е препознатлива: подготвеноста на општеството зависи и од знаењето и способноста на граѓаните да постапуваат кога секојдневниот живот ќе биде нарушен.

Денешните европски списоци ја преведуваат таа идеја во конкретни домашни потреби. Колку вода има семејството? Дали редовната терапија е достапна? Како ќе добива информации без интернет? Што ќе јаде ако фрижидерот и шпоретот не работат?

Залихите треба да го премостат токму тој период, од прекинот на нормалното снабдување до обновувањето на услугите или пристигнувањето помош. Во британските, белгиските и норвешките упатства, домашната подготвеност е претставена и како начин службите да можат прво да им се посветат на најранливите.